<

Geef om katholieke journalistiek

doneer
Film

Das schweigende Klassenzimmer

Hettie van der Ven 31 januari 2019
image

Van onschuldige puber naar contrarevolutionair in letterlijk twee minuten. Dat is het verhaal van Das schweigende Klassenzimmer, een waargebeurd drama dat feilloos de spanning en paranoia in het Berlijn van 1956 blootlegt, vijf jaar voordat de gehate muur wordt gebouwd.

Het begint totaal onschuldig. Klasgenoten Kurt en Theo reizen vanuit de DDR naar West-Berlijn. Om het graf van Kurts’ opa te bezoeken, zo maken ze de strenge controleurs wijs, maar in werkelijk gaat het vooral om het zien van een ‘blote-dames-film’ in het vrije Westen.

Tijdens het voorafgaande weekjournaal in de bioscoop zien ze beelden van de Hongaarse opstand. Ze zijn diep onder de indruk: leeftijdgenoten die ondanks de gevaren en doden tegen het stalinistische bewind in durven gaan.

Grote gevolgen

Terug bij hun klasgenoten overtuigen ze deze om als gebaar van solidariteit twee minuten stil te zijn tijdens een van hun lessen. Een ogenschijnlijk impulsieve puberdaad, die gevolgen blijkt te hebben voor de rest van hun leven. Want: de leraar flipt, de gebeurtenis komt lokale overheden en de Stasi ter ore en in een mum van tijd staat de minister van Onderwijs op de stoep om verhaal te halen.

“Vrijdenkers zijn staatsvijanden”, zo brult hij, en koste wat kost wil hij de namen van de aanstichters achterhalen. Zonder verraad mag niemand eindexamen doen, met alle gevolgen voor de toekomst van dien.

De klas blijkt eensgezinder dan gedacht, de scholieren stuk voor stuk dapper en vastberaden, hoewel ze individueel onder druk worden gezet. Met ouders die allemaal een oorlogstrauma hebben als held, nazi-kopstuk of verrader, wordt iedereen geconfronteerd met het verleden.

Indrukwekkend verhaal

Das schweigende Klassenzimmer is gebaseerd op het gelijknamige boek van Dietrich Garstka, een van de leerlingen uit de klas van destijds. Regisseur Lars Kraume weet met het kleine verhaal uit de marge van de Koude Oorlog feilloos de sfeer en spanning van die tijd te schetsen en een grote vraag te stellen: kies je voor de waarheid en een zuiver geweten of kies je voor de gemakkelijker weg van de leugen en het wellicht mindere kwaad?

Das schweigende Klassenzimmer in het rijtje meesterwerken over dezelfde tijdsperiode plaatsen (Good Bye Lenin! uit 2003 en Das Leben der Anderen uit 2006) is misschien wat overdreven, maar een indrukwekkend verhaal over moed en solidariteit is het zeker.

Film: Das schweigende Klassenzimmer (2018), Duitsland, 111 min. Regie: Lars Kraume, met o.a. Tom Gramenz, Leonard Scheicher, Jonas Dassler.