Dat een documentaire over een wereldkampioenschap pap maken in Schotland 75 minuten lang kan boeien, zal je misschien niet snel verwachten. Toch is ‘The golden spurtle’ niet alleen lief en leuk, maar een film die in tijden vol polarisatie keihard nodig is.
Soms is er bijzonder weinig nodig om tot een vermakelijke, ontroerende en (voor wie het wil zien) betekenisvolle film te komen. Zo’n film is The golden spurtle. Waar deze over gaat? Over havermout, water (vooral géén melk, want niet Schots!) en zout.
Of iets specifieker: The golden spurtle is een documentaire over het wereldkampioenschap pap maken, dat jaarlijks wordt georganiseerd in Carrbridge, een klein dorpje midden in de Schotse Hooglanden.
Zo’n dertig jaar geleden had Carrbridge een impuls nodig om meer bezoekers te trekken. Een eigen evenement, dat leek dorpeling Charlie Miller wel wat, en waarom dan niet een competitie rondom het summum van de Schotse keuken?
De Australische regisseur Constantine Costi hoorde ervan en volgde met zijn camera de aanloop naar de editie van 2023. Hij weet op een knappe manier de humor van het gebeuren te vangen zonder mens en traditie belachelijk te maken.
Zo vraagt hij Barbara (“voormalig hoofd afwas”) hoe moeilijk het is om een pan met aangekoekte pap af te wassen. “Met een antiaanbaklaag valt het wel mee, anders moet je lang weken”, zo klinkt het heldere antwoord.
Er doen deelnemers uit onder meer de Verenigde Staten, Zimbabwe en Oekraïne mee, en journalisten uit alle windstreken reizen af voor een gelaagde reportage.
De jonge Toby is een kok in Australië en met zijn papgeheimen reist hij jaarlijks af naar Schotland. “Altijd met de klok mee roeren, anders laat je de duivel binnen.” “Ik probeer vooral om de havermout te laten zingen”, oreert weer een andere deelnemer.
Centraal staat Charlie Miller, bedenker en hoofdorganisator van The golden spurtle en jaarlijks de maker van vele honderden ‘spurtles’, de eenvoudige maar essentiële houten paproerstok. “Na een tijdje wordt dat wel saai ja, maar de opbrengst gaat naar de competitie.”
Uiteraard wordt niks aan het toeval overgelaten. De pap-arena (het lokale dorpshuis) wordt tijdig geprepareerd, evenals de camera’s en een satelliet voor wereldwijde streaming.
Charlie licht het organogram van de organisatie uitvoerig toe en uit het Evangelie van Lucas wordt de parabel van het gist geciteerd. Lokale kneuterigheid? Allerminst! Er doen deelnemers uit onder meer de Verenigde Staten, Zimbabwe en Oekraïne mee, en journalisten uit alle windstreken reizen af voor een gelaagde reportage.
Lief en leuk is The golden spurtle zeker. Maar de goede verstaander ziet er in deze gepolariseerde tijden ook de waarde van gemeenschapszin in. Pap staat in deze symbool voor eenvoud en verbondenheid. Urgentere thema’s zijn in deze tijd nauwelijks denkbaar.
Documentaire: The golden spurtle (2025), Groot Brittannië/Australië, 75 min. Regie: Constantine Costi, met o.a. Charlie Miller, Toby Wilson en Adam Kiani.
