Zonnige akkers op het Franse platteland, goudgeel graan wuivend in de wind, vrouwen in opmerkelijk witte schorten die in stilte maar harmonieus en in verbondenheid de oogst binnen halen. De plaatjes van Les Gardiennes zien er vredevol en schilderachtig uit, maar toch gaat het om een oorlogsfilm.
Gewelddadige beelden van het front blijven echter nagenoeg achterwege. Het verhaal – gebaseerd op de gelijknamige roman van Ernest Pérochon uit 1924 – speelt zich af tijdens en kort na de Eerste Wereldoorlog. De mannen die normaal gesproken op de Paridier-familieboerderij werken, zijn naar het front getrokken, en de achtergebleven vrouwen nemen het zware werk over.
Onder aanvoering van vrouw des huizes Hortense en haar dochter Solange wordt er geploegd, gezaaid en geoogst. Om het vele werk te kunnen verzetten, komt de jonge, sterke inhuurkracht Francine. Ze hangt een kruisje boven haar bed, stroopt de mouwen op en gaat aan de slag.
Gepraat wordt er weinig en de dagen trekken in een gestaag ritme voorbij, maar de vrouwen hebben het goed met elkaar en het werk komt af. Tussendoor wachten ze, op vrede op of slecht nieuws. Dit kabbelt ruim een uur door en is een heerlijke kijkervaring voor de liefhebber van slow cinema.
In de tweede helft van Les Gardiennes ontvouwt het drama zich. De ene zoon des huizes sterft aan het front, de andere komt voor even thuis en begint een relatie met Francine. Ook arriveren de vrijgevochten Amerikanen. Hortense vindt het allemaal teveel worden en grijpt in.
Ondertussen draait het bedrijf onder het vrouwelijke gezag op volle toeren. Moderniteiten als een dorsmachine en zelfs een tractor doen hun intrede. De opbrengsten stijgen, terwijl de mannen gedesillusioneerd en verdoofd terugkomen van het strijdtoneel. “De levenden liggen onder de aarde, de doden bezaaid daarboven”, zo verwijzen ze vol afschuw naar de strijd vanuit de loopgraven.
Les Gardiennes schetst een indringend beeld van een samenleving in ontwikkeling. Emancipatie en technologische vooruitgang zijn van grote invloed op het oude leefpatroon. Toch blijft de aanwezige oorlog voortdurend voelbaar.
De film zoomt meer en meer in op Francine, die veel persoonlijke ontberingen moet doorstaan, maar haar weg vindt. De sterke vrouw sluit het verhaal passend af met gezang: “Ik heb het goddelijk lied gehoord vanuit het ruisend graan.”
Film: Les Gardiennes (2017), Frankrijk/Zwitserland, 138 min. Regie: Xavier Beauvois, met o.a. Iris Bry, Nathalie Baye en Laura Smet.
