Hendrik VIII is waarschijnlijk de meest roemruchte vorst uit het Engelse huis Tudor, dat aan de macht was van 1485 tot 1603. Hij was intelligent en cultuurminnend, maar ook wreed, egocentrisch en liefdeloos. Hij speelde een cruciale rol in de afscheiding van de anglicaanse Kerk van de Kerk van Rome.

Aanleiding hiervoor was de weigering van paus Clemens VII om het eerste huwelijk van Hendrik te ontbinden. Later zou de vorst nog vijf keer trouwen. Twee van zijn echtgenotes liet hij onthoofdden. Enkel de zesde vrouw van Hendrik VIII, Catharina Parr, zou hem overleven. Over haar gaat Firebrand (in het Nederlands te vertalen als ‘onruststoker’).

Het is 1546. Omdat manlief in Frankrijk ten strijde trekt, krijgt Catharina het als regentes voor het zeggen in Engeland. Het is de tijd van de Reformatie en onder het bewind van de anglicaanse Hendrik VIII eindigen veel protestanten op de brandstapel. Catharina echter bewondert de protestantse predikante Anne Askew. De regentes schrijft haar eigen gebedenboeken waarin ze aanstuurt op een menselijkere godsdienst, open en tolerant, ook richting burgerij.

Ze baande daarmee een pad voor de Reformatie, later definitief ingeslagen door koning Eduard VI en koningin Elizabeth I. Wanneer Hendrik VIII gewond, ziek en doorgedraaid terugkomt van het front, ontstaat er tussen alle geestelijken, edelen en andere machtsbeluste eigenzinnigen een hoop gekonkel. Terwijl Jude Law als Hendrik VIII totaal los gaat als corpulente en bronstige ploert, lijkt Alicia Vikander als Catharina de intelligente rust zelve.

Ze vecht met feministische flair voor haar eigen idealen (en dus ook voor haar leven) en is daarmee haar tijd ver vooruit. “Het is beter om bij de Heer te schuilen dan op koningen te vertrouwen”, zo klinkt het.

Firebrand speelt zich voornamelijk binnenshuis af en kan zowel een thriller als een psychologisch drama worden genoemd. De prachtige beelden ademen de hoogtijdagen van de renaissance en overtuigen ten volle. Hoe jammer is het dan dat de makers het niet zo nauw nemen met de feiten. Het Historisch Weekblad noemt de slotscène van Firebrand zelfs “ridicuul”. Desalniettemin biedt Firebrand een boeiend kijkje in de keuken van religieuze, echtelijke én adellijke twisten in middeleeuws Engeland.

Film: Firebrand (2023), Verenigde Staten – 121 min. Regie: Karim Aïnouz, met o.a. Alicia Vikander en Jude Law.