Wat doet een Britse leraar met een aangespoelde pinguïn terwijl Argentinië afglijdt in een dictatuur? The Penguin Lessons toont hoe iets kleins en kwetsbaars een sprankje menselijkheid kan terugbrengen.
Het is 1976. De Britse Tom Michell komt naar Argentinië om Engelse les te geven op een deftige, afgezonderde jongenskostschool in Buenos Aires. Tom is ongeïnteresseerd en weinig gemotiveerd. Wanneer de school noodgedwongen een week dicht gaat vanwege de dreigende militaire coup, is hij vooral blij met een onverwacht weekje vakantie.
Op het strand van Uruguay vindt hij een aangespoelde pinguïn vol olievlekken. Samen met een eveneens net opgepikte dame maakt hij het beestje schoon in de badkuip van zijn hotel. Vervolgens vertrekt de dame, maar de pinguïn, aanvankelijk Peter en later Juan Salvador genaamd, blijft. Wat Tom ook probeert, het uiterst aandoenlijke beestje blijft hem trouw en waggelt de norse docent overal achterna.
Maar goed, 1976 dus. Na de staatsgreep komt president Videla voor jaren aan de macht. De Argentijnse Vuile Oorlog begint, waarin tienduizenden mensen worden opgepakt en voorgoed verdwijnen. Schattige pinguïn en grimmige oorlog dus, de twee hoofdelementen van The penguin lessons. Probeer daar als filmmaker maar een goede balans tussen te vinden.
Dat lukt dan ook niet helemaal. De pinguïn krijgt het merendeel van de aandacht. De ontwikkelingen rondom zijn aanwezigheid op de school zijn weinig verrassend maar uiterst vermakelijk. De leerlingen worden dol op het beest, daarna de schoonmaakster, vervolgens de schooldirecteur en tenslotte uiteraard ook Tom.
Het zwart-witte beest doet Tom ontdooien en laat hem zich weer openstellen voor emoties van zichzelf en anderen. Uiteindelijk fungeert Peter/Juan Salvador als ‘therapeut’ voor de halve school. Het zijn amusante en aandoenlijke scènes.
Ingewikkelder wordt het wanneer Tom getuige is van de brute arrestatie van de dochter van de schoonmaakster, gewoon op straat, op klaarlichte dag. Tom staat erbij en kijkt ernaar. In The penguin lessons lijkt de oorlog weinig meer dan een historisch decorstuk voor het relaas over pinguïn en mens.
Dit gegeven en ook de afloop van de film voelen daarmee wat wrang, bijvoorbeeld naar de vele ‘Dwaze Moeders’ toe die nog altijd aandacht vragen voor hun verdwenen kinderen.
Overigens is het hele pinguïnavontuur niet verzonnen. De echte Tom Michell nam in 1976 daadwerkelijk een pinguïn onder zijn hoede, en tekende dit verhaal in 2015 op in zijn succesvolle memoires, waarop The penguin lessons zijn gebaseerd. Eindoordeel? Bitterzoet.
Film: The penguin lessons (2024), Spanje/Verenigde Staten, 111 min.
Regie: Peter Cattaneo, met o.a. Steve Coogan en Jonathan Price.
