De katholieke Kerk en haar mystiek blijven onverminderd een bron van inspiratie voor Hollywood, vooral als het om exorcisme gaat. Duiveluitdrijving is in de filmwereld verworden tot een genre op zich. Regisseur David Midell vond het daarom hoog tijd om een van de best gedocumenteerde gevallen uit de geschiedenis te verfilmen: het waargebeurde, kerkelijk erkende exorcisme van Emma Schmidt uit 1928, met niemand minder dan Al Pacino in de hoofdrol.
The Ritual opent met het psychiatrisch rapport van de jonge vrouw die al jaren lijdt aan onverklaarbare symptomen. Pastoor Joseph Steiger krijgt met grote tegenzin de opdracht het ritueel te begeleiden, samen met de doorgewinterde maar getormenteerde pater Theophilus Riesinger. De jonge Emma wordt ondergebracht in een klooster, waar de strijd tegen de demonen losbarst.
Wat volgt is sobere, soms traag verlopende horror die zich grotendeels afspeelt in één ruimte. Wie een adrenalinepompende exorcismefilm verwacht, komt bedrogen uit. De spanning zit hier vooral in de botsing tussen geloof en wetenschap: de sceptische Steiger blijft alles medisch verklaren, terwijl Pacino’s personage ritueel na ritueel uitvoert, vastbesloten dat hij met meer dan een stoornis te maken heeft.
De film is met de hand en in een schokkerige stijl gefilmd. Tussen de shots zit vaak niet meer dan vijf seconden. Dat geeft soms een haast documentaire-effect, maar oogt vaak eerder slordig dan realistisch en is bovendien vermoeiend voor de kijker. De scènes waarin Emma bezeten raakt – bijvoorbeeld wanneer ze een zuster bij het haar grijpt, haar optilt en een stuk hoofdhuid uittrekt – zijn schokkend, maar niet echt indringend.
The Ritual doet weinig nieuws. Demonische stemmen, Latijnse spreuken, strijd tussen twee priesters met tegengestelde visies – het is allemaal al vaker én spannender verteld. De film wil een eerbetoon zijn aan een mysterieus stukje kerkgeschiedenis, maar komt niet verder dan een brave genre-oefening.
Ondanks de sterke aanwezigheid van Pacino ontbreekt het aan echte spirituele diepgang, filmische verrassing en menselijke gelaagdheid. Een ritueel zonder genade.
Film: The Ritual (2025), Verenigde Staten, 98 min.
Regie: David Midell, met o.a. Al Pacino, Dan Stevens, Abigail Cowen en Ashley Greene.
Vanaf 21 augustus in de bioscoop. Bekijk de trailer:
