Geestelijke oefeningen zijn door heel wat schrijvers overgeleverd. Origineel zijn ze vaak niet, maar die van de kerkleraar Bonaventura steken er met kop en schouders bovenuit.
“Geestelijke oefening moet, wil zij godvruchtig en heilzaam zijn, een kracht in zich hebben die op bovennatuurlijke wijze sterkt, een wijsheid die richting geeft, en een mildheid die troost biedt. Daarom moet een devote ziel, een ziel die ontvlamd is in liefde voor goddelijke contemplatie, om te beginnen haar geestelijke knieën buigen voor de troon van de meest gelukzalige en ondoorgrondelijke Drievuldigheid.”
En dat doet de heilige Bonaventura dan ook meteen. Hij houdt de lezer een spiegel voor van diens verheven waardigheid, beeld van God te zijn. Met een verstand, wil en geheugen om God te kennen en beminnen en daarin zijn gelukzaligheid te vinden.
Bonaventura trekt daarop alle registers open. Van de opperste hemel, onze bestemming, daalt hij af naar oordeel en verdoemenis. In vier meditaties verkent hij de uitersten van ons bestaan, in een geestelijke oefening die de goddelijke gist in de lezer wil doorkneden.
Van dergelijke oefeningen of meditaties zijn er heel wat overgeleverd. Op zich zijn ze thematisch niet echt origineel en vaak staat het bol met citaten van andere grote stemmen die hen zijn voorgegaan, zoals ook hier.
Het mag wel gezegd dat Bonaventura daarin uitblinkt, vooraleerst door een opbouwende, evenwichtige pedagogie. Het is eerder uitzonderlijk dat de balans niet overhelt naar een verpletterd worden onder je zondegewicht, maar naar het ophemelen van je waardigheid en bestemming.
Niet voor niets werd hij dan ook als kerkleraar erkend. Mooi trouwens dat uitgeverij Damon ook eens een andere heilige stem laat klinken tussen de klassiekers waarmee we op de boekenmarkt overspoeld worden.
Bonaventura schrijft naar eigen zeggen voor eenvoudige lezers. Zo’n dertig jaar na het heengaan van de heilige Franciscus werd hij gekozen tot generaal-overste van de franciscanenorde, die in verdeeldheid verkeerde. Ook de wereld rondom verkeerde in crisis, maar dat is blijkbaar van alle tijden. Bonaventura slaagt er met zijn geschriften in voorbij al die onrust naar de haven van vrede te voeren en aan de bron van de liefde te laven.
Zoals voor alle klassiekers geldt echter ook hier dat zo’n stijl, minstens de laatste decennia, onwennig is beginnen te voelen en zelfs afstoot. Voor wie dat wel aankan of durft te proeven, is dit zeker een parel van een geestelijke oefening.
