Een jongen die opgroeit in de Sovjet-Unie gaat op zoek naar zijn vader, en ontdekt gaandeweg dat hij in een leugen leeft. De geheimen van Sterrenstad, de eerste jeugdroman van theoloog Reinier Sonneveld, is christelijker dan die op het eerste gezicht lijkt.

Theologen die ook kinderboeken schrijven: daarvan zijn er natuurlijk best een aantal op te sommen, maar eerlijk gezegd ken ik maar weinig goeie. Meestal blijven ze steken in stichtelijk jeugdproza, verhipte bijbelverhalen en meer van zulk al-te-braafs.

Veelkunner

Maar onlangs bracht theoloog Reinier Sonneveld zijn debuut in dit genre uit. Hij bewijst dat het wel degelijk kan, als theoloog een fatsoenlijk jeugdboek schrijven dat niet alleen in de kinderhoekjes van kerken stof ligt te vangen.

Wie Sonneveld een beetje kent en gevolgd heeft, wist al wel dat hij een veelkunner met een gouden pen is. Hij schreef spraakmakend non-fictiewerk, vorig jaar nog deed zijn boek Het einde van de hel veel stof opwaaien in met name protestantse kringen. Maar hij waagde zich eerder ook al onder meer aan liedteksten, prentenboeken, een thriller en een graphic novel.

Koude Oorlog

Nu mag hij aan zijn lijst met publicaties dus deze jeugdroman toevoegen, geschreven voor pak ‘em beet de bovenbouw van de lagere school. De geheimen van Sterrenstad vertelt het verhaal van de Russische jongen Ilya, die in de Koude Oorlog opgroeit in een stad die op geen enkele kaart staat, waar kosmonauten worden opgeleid.

Als zijn vader op een dag spoorloos verdwijnt – vermoedelijk als techneut meegestuurd met een geheime ruimtemissie – gaat Ilya op onderzoek uit. Gaandeweg ontdekt hij hoezeer hij in ‘schone schijn’ leeft: winkels en bioscopen in Sterrenstad blijken niet meer dan een façade, van de foto’s van ‘heroïsche’ Sovjet-kosmonauten ziet hij de dissidenten weggepoetst worden, en iedereen hult zich in krampachtig stilzwijgen uit angst verraden te worden.

Indringende thema’s

Maar hoe zit het dan met die briefjes die hij kreeg van zijn vader, de enige tekenen van leven waaraan hij zich zo vastgeklampt had? Zijn die ook nep? Leeft zijn vader überhaupt nog wel?

Het zijn indringende en blijvend actuele thema’s die Sonneveld hier aanroert. Thema’s die op het eerste gezicht zijn achtergrond als theoloog ook niet verraden. Het boek is verre van stichtelijk, religie is (zoals in de Sovjet-Unie zelf) ogenschijnlijk geheel afwezig. Toch herkent de goede verstaander er weldegelijk diep christelijke motieven in.

Blauwdruk

De theologische sleutel om de geheimen van Sterrenstad mee te ontrafelen, lijkt mij het verhaal van Jezus’ hemelvaart. Hoewel een misschien wat ondergeschoven bijbelverhaal, vormt dat de blauwdruk van een in de (jeugd)literatuur juist zeer veelvoorkomend motief: de vaderfiguur, de wijze mentor, piept er plots tussenuit – soms gaat hij op reis, soms sterft hij of verdwijnt hij zonder nadere toelichting – en het kind staat er ineens alleen voor.

Of nou ja, alleen… Zoals Jezus bij zijn hemelvaart een ‘helper’ beloofde (de Heilige Geest), zo zien we dat de hoofdpersoon in dergelijke vertellingen ook altijd kan rekenen op steun: een vriend of vriendin, een gids, een tocht- en lotgenoot. In dit boek is dat het net iets oudere en wijzere buurtgenootje Zlata. Zij kent letterlijk en figuurlijk de weg in Sterrenstad, en helpt hem bij zijn zoektocht naar zijn vader, of dieper: naar de waarheid in een wereld vol leugens.

Vaart

Maar genoeg getheologiseer: ook zonder dit kader is dit gewoon een prima jeugdboek, met vaart en voelbaar plezier geschreven.