De Engelse schrijvers J.R.R. Tolkien en C.S. Lewis waren goede vrienden die een fascinatie voor mythen en sprookjes deelden. Een beeldroman brengt hun vriendschap en denkwereld op virtuoze wijze tot leven.

Midden in Oxford is nog altijd The Eagle and the Child te bezoeken: welbeschouwd een weinig bijzondere Engelse pub, waar je prima een pint en een shepherd’s pie kunt bestellen, maar vooral geen culinaire hoogstandjes moet verwachten.

Christelijke vrienden rondom het haardvuur

Toch heeft deze plek voor liefhebbers van het fantasy-genre een haast mythische status: hier kwamen vanaf de jaren dertig van de vorige eeuw de literaire grootheden J.R.R. Tolkien (1892-1973) en C.S. Lewis (1898-1963) wekelijks samen met een vriendengroep (die zichzelf de ‘Inklings’ noemden) om te discussiëren over literatuur, mythen, geloof en wat al niet meer. “Is er een groter genoegen dan een kring van christelijke vrienden rondom een warm haardvuur?” heeft Lewis er eens over gezegd.

Dat haardvuur brandt inmiddels niet meer en voor de bezoeker nu is er wat voorstellingsvermogen nodig om de toch levendige beschrijvingen uit de biografieën van deze schrijvers tot leven te roepen. Maar er is nu een prachtige graphic novel, een stripverhaal voor volwassenen, verschenen die daar behulpzaam bij kan zijn: The Mythmakers van de Amerikaanse tekenaar John Hendrix. Op de titel na in het Nederlands vertaald door Daan Savert.

Tovenaar en leeuw

Het is een virtuoos vertelde biografie van de vriendschap tussen Tolkien en Lewis, maar meer nog is het een biografie van hun verbeeldingskracht, die ons monumentale werken bracht als In de ban van de Ring en De kronieken van Narnia. Een gouden vondst is het om het verhaal te laten vertellen door een tovenaar, in wie we iets van Tolkien en iets van diens bekende personage Gandalf herkennen, en een leeuw in kamerjas die het midden houdt tussen Narnia’s Aslan en Lewis zelf.

Zij voeren de lezer niet alleen langs enkele hoogte- en dieptepunten uit de levensloop van de beide auteurs, maar ook langs de wereld van mythen, sagen en sprookjes die hen beiden boeide, en de sleutelrol van het christelijke geloof in dit wonderlijke intellectuele bouwwerk – Tolkien was en bleef zijn hele leven katholiek, Lewis was atheïst maar keerde precies onder invloed van deze vriendschap met Tolkien en andere Inklings terug naar het anglicaanse geloof van zijn jeugd.

Veelheid van terzijdes

Het is, alles bij elkaar, veel om te vertellen. Misschien wel té veel. De belangrijkste kritiek op deze beeldroman is dan ook dat het verhaal wat gebukt gaat onder de veelheid van terzijdes, personages en details. Met het motto kill your darlings heeft Hendrix duidelijk moeite: tot in het nawoord aan toe voegt hij nieuwe darlings toe die hij eigenlijk toch liever niet om zeep had willen brengen. (“Zo stond Tolkien erom bekend dat hij altijd een kabouterschoentje in zijn zak had.”)

Voor wie niet zo bekend is met deze auteurs en hun werk is het verhaal daardoor wellicht wat lastig te volgen. En wie er wel bekend mee is zal zeggen dat Hendrix in zijn drang om álles te vertellen soms wat al te snel voorbij gaat aan de punten die er echt toe doen.

Boek om in te (ver)dwalen

Maar dat gezegd hebbend: de creatieve vreugde en het enthousiasme spatten van de pagina’s van The Mythmakers af. En die werken aanstekelijk: het boek maakt (voor wie dat om onbegrijpelijke redenen nog niet was) nieuwsgierig naar het werk van Tolkien, Lewis én de vele genoemde voorlopers en geestverwanten.

De stijl is consistent en toch afwisselend genoeg om bij iedere bladzijde die je omslaat te verrassen en intrigeren. En knap geconstrueerd is de wijze waarop zijpaden in dit niet-lineaire verhaal worden vormgegeven door ‘portalen’ naar appendices over bijvoorbeeld ‘de wortels van de mythe’ of ‘de oorsprong van het sprookje’. Een boek om heerlijk in te (ver)dwalen dus, en een overtuigend pleidooi voor de christelijke verbeeldingskracht.