Negentien jaar geleden ging er ook al een paus naar Turkije. Maar dat bezoek was een stuk controversiëler dan dat van paus Leo later deze week. Hoe kwam dat?
Paus Leo XIV landt deze week als vijfde paus ooit op Turkse bodem; het eerste pausbezoek was pas in 1967, door Paulus VI. Historisch gezien zijn de betrekkingen tussen het Vaticaan en Turkije (of de voorloper ervan, het Ottomaanse Rijk) altijd moeizaam en beladen geweest.
Maar geen enkel ander pausbezoek aan Turkije was zo beladen als dat van paus Benedictus XVI, op de kop af negentien jaar voor het bezoek van Leo – namelijk van 28 november tot en met 1 december 2006.
Waarom was dat zo beladen? In één woord: Regensburg. Daar had Benedictus nog maar twee maanden eerder de meest controversiële toespraak van zijn hele pontificaat gehouden. Die ging eigenlijk over geloof en rede, maar een zijdelingse opmerking over de islam was bij zo’n beetje de complete moslimwereld in het verkeerde keelgat geschoten.
Dus eigenlijk was hij helemaal niet welkom in Turkije. Islamitische organisaties kondigden massaprotesten aan. Recep Tayyip Erdoğan – tegenwoordig president maar toen nog premier – wilde Benedictus aanvankelijk niet eens ontmoeten.
Maar toen hij eenmaal aankwam op Turkse bodem werd de soep toch niet zo heet gegeten. Erdoğan verwelkomde de paus toch op het vliegveld en was de eerste om de ‘massaprotesten’ te bagatelliseren: er waren maar 20.000 demonstranten komen opdagen, terwijl er honderdduizenden werden verwacht.
De Turkse publieke opinie bleek uiteindelijk zelfs uitermate gecharmeerd van de vriendelijke Benedictus.
Toch sneeuwde de eigenlijke reden voor zijn bezoek onder in de internationale verslaggeving – uitgezonderd Katholiek Nieuwsblad uiteraard. Benedictus kwam daar niet in eerste instantie om de betrekkingen tussen katholieken en moslims te verbeteren, maar voor die tussen katholieken en orthodoxen.
Ook hij was daar, net als Leo nu, op uitnodiging van patriarch Bartolomeus. Zijn ambitie, aldus KN, lag in lijn met het “hartstochtelijk streven” van zijn voorganger Johannes Paulus II: “Voorkomen dat het schisma van 1054 zijn duizendste verjaardag haalt.”
Zo ver is het natuurlijk nog niet. Maar dat de sfeer rondom het huidige pausbezoek – dat in het teken staat van een ander groot jubileum, dat van het Concilie van Nicea van 325 – zo veel positiever is, is toch mede aan paus Benedictus te danken.
> Lees hier de oorspronkelijke artikelen uit KN over het pausbezoek aan Turkije in 2006 (PDF)
