‘Generatie Z’ breekt een decennialange demografische ontwikkeling als de eerste generatie waar meer vrouwen dan mannen de kerk verlaten. Verschillen in waarden veroorzaken de breuk – maar de jongste generatie wordt ook gekenmerkt door een aspect dat kansen biedt om die kloof weer te overbruggen.
Generatie Z – de generatie die ruwweg tussen 1997 en 2012 geboren is – kenmerkt zich niet alleen door veelvuldig internetgebruik en uitgesproken maatschappelijk engagement, maar ook door een verschuiving op het gebied van gelovigheid.
Uit onderzoek van het Survey Center on American Life blijkt namelijk dat Amerikaanse Gen-Z’ers de eerste generatie zijn waarbij meer vrouwen dan mannen hun kerk de rug toekeren. Het onderzoek, dat is verricht onder de (voormalige) leden van verschillende kerkgenootschappen, toont dat van de jongste generatie kerkverlaters 54 procent vrouw is. Bij de millennials is 47 procent van de kerkverlaters vrouw; bij Generatie X is dat 45 procent en bij de babyboomers 43 procent.
De onderzoekers vermoeden dat jonge vrouwen de kerk niet om één afzonderlijk thema verlaten, maar vanwege “een gestage opeenstapeling van negatieve ervaringen”.
Volgens hoofdonderzoeker Daniel Cox is de toenemende kerkverlating door jonge vrouwen vooral te verklaren doordat zij er waarden op nahouden die ze niet in de kerk lijken te vinden, zoals gelijkheid tussen man en vrouw en toegang tot abortus.
Zo vindt 65 procent van de Gen Z-vrouwen dat kerken mannen en vrouwen niet gelijk behandelen. Iets meer dan de helft van de jonge vrouwen is volgens cijfers uit 2022 voor volledige toegang tot abortus.
Ook denkt Cox dat de houding van veel kerken ten opzichte van homoseksualiteit een rol speelt: uit een enquête onder jonge kerkverlaters – niet alleen vrouwen – blijkt 60 procent de “behandeling van LHBT’ers” als reden genoemd te hebben om hun kerk vaarwel te zeggen.
Het is Cox’ vermoeden dat jonge vrouwen de kerk niet om één afzonderlijk thema verlaten, maar vanwege “een gestage opeenstapeling van negatieve ervaringen en niet-aansluitende kerkleer die het moeilijk of onmogelijk maakte om te blijven”.
Als laatste noemt Cox de groeiende pluriformiteit van de Verenigde Staten als een drijvende factor voor kerkverlating. Volgens hem zijn de sociale cirkels van de meeste jongeren diverser dan ooit: hoewel slechts vijf procent van de Amerikanen atheïst is, “hebben de meeste jongeren minstens één atheïstische vriend”. Volgens hem hebben die banden “een duidelijk effect” op religieuze gedragingen en overtuigingen.
Vrouwen doen veel meer kerkelijk vrijwilligerswerk dan mannen en moeders spelen een veel grotere rol in de religieuze opvoeding van hun kinderen dan vaders.
Daar lijkt Cox een scheve vergelijking te maken: hij stelt dat het effect van niet-religieuze jongeren op hun religieuze leeftijdsgenoten groter is dan andersom. Hoewel de demografische cijfers die veronderstelling lijken te staven, is dat toch een enigszins merkwaardige conclusie.
Het weglopen van jonge vrouwen uit de kerken kan desastreus uitpakken voor de toekomst van Amerikaanse kerken – ook voor de katholieke Kerk. Uit twee verschillende onderzoeken blijkt dat vrouwen veel meer kerkelijk vrijwilligerswerk doen dan mannen en dat moeders een veel grotere rol spelen in de religieuze opvoeding van hun kinderen dan vaders.
Generatie Z is de minst religieuze generatie en lijkt dus ook nog eens alleen maar minder religieus te worden. Maar Gen Z wordt ook sterk gekenmerkt door een aspect dat de Kerk juist een kans biedt om de verbinding aan te gaan.
Generatie Z is namelijk ook de eenzaamste generatie: volgens een peiling door een Amerikaanse zorgverzekeraar voelt bijna driekwart van de Gen Z’ers zich “vaak tot bijna altijd” eenzaam.
Voor religieuze jongeren geldt dat veel minder: die voelen zich gemiddeld juist meer verbonden met anderen. Als het de Kerk zou lukken om de deuren te openen voor jongeren en hen een plek te bieden om (gelovige) leeftijdsgenoten te ontmoeten, zou zij zich kunnen ontwikkelen tot een plek waar Gen Z’ers vrienden kunnen maken.
Daarmee keren jonge vrouwen en mannen misschien niet direct terug als gelovigen – maar krijgen ze wel een ander beeld te zien dan alleen maar die “opeenstapeling van negatieve ervaringen”.
