Tegenover de misbruikcommissie van het Belgische parlement hebben vertegenwoordigers van de kerkelijke opvangpunten voor slachtoffers uitgelegd wat hun rol bij de aanpak van misbruik is. Ze hebben daarbij met name hun onafhankelijk van de bisschoppen benadrukt.
Nadat eerder aartsbisschop Luc Terlinden en de Antwerpse bisschop Johan Bonny verklaringen hebben afgelegd over de kerkelijke aanpak van seksueel misbruik, waren op 5 februari de coördinatoren van de Vlaamse en Waalse kerkelijke opvangpunten voor misbruikslachtoffers aan de beurt.
De onderzoekscommissie werd eind vorig jaar ingesteld naar aanleiding van de veelbesproken misbruikdocumentaire Godvergeten. Het doel van de commissie is onderzoeken hoe de misbruikcrisis is aangepakt sinds die een twaalftal jaar geleden uitgebreid aan het licht kwam.
Ook wordt er gekeken of de Kerk aansprakelijk kan worden gesteld voor de impact die de misbruikcrisis heeft gehad en wordt onderzocht hoe de omgang met slachtoffers loopt.
In dat kader maakten gisteren ook de coördinatoren van de Vlaamse en Waalse kerkelijke opvangpunten voor slachtoffers hun opwachting. Zij legden uit hoe de opvangpunten te werk gaan en wat zij precies doen.
Mia De Schamphelaere, coördinator van het Vlaamse opvangpunt, vertelde daarbij dat ze in haar functie bijna 150 misbruikslachtoffers heeft ontmoet. “Nooit ben ik gewend geraakt aan de gruwelijke verhalen van kindermisbruik.”
Telkens opnieuw luisterde ik naar de levensverhalen, die vooral overlevingsverhalen zonder uitkomst bleken te zijn.
Ze benadrukte daarbij dat ze vooral een luisterend oor wilde bieden. “Telkens opnieuw maakte ik mij klein, werd ik één en al oor, liet ik de wonde opengaan en luisterde ik naar de levensverhalen, die vooral overlevingsverhalen zonder uitkomst bleken te zijn.”
De Schamphelaere heeft tegenover de onderzoekscommissie benadrukt dat het kerkelijk opvangpunt onafhankelijk te werk gaat: het staat niet onder gezag of invloed van een bisschop of een religieuze overste. Een van de zaken waar het opvangpunt zich mee bezig houdt, is het toekennen van financiële compensatie aan misbruikslachtoffers.
De kerkelijke opvangpunten zijn geen justitionele instellingen. Daarom wordt misbruik van minderjarigen of door een nog levende dader altijd gemeld bij Justitie: daarvoor geldt nultolerantie, aldus de coördinator.
Als de slachtoffers wegens verjaring of overlijden van de dader niet meer bij Justitie terechtkunnen, worden ze door het kerkelijke opvangpunt toch verder bijgestaan, erkend en tegemoetkomen.
Die erkenning bieden is misschien wel de belangrijkste taak van het opvangpunt. In tegenstelling tot ‘gewone’ juridische processen is bewijsmateriaal daarvoor niet vereist: de geloofwaardigheid van getuigenissen is het belangrijkst.
“Voor het eerst beluisterd worden over het leed dat hen is aangedaan, zonder dat er getwijfeld wordt, zonder dat ze bestookt worden met vragen naar bewijs, aanvaard en erkend worden als slachtoffer en officiële kerkelijke excuses horen uitspreken, dat werkt zonder meer bevrijdend”, aldus De Schamphelaere.
“Met deze gesprekken hebben we de slachtoffers kunnen helpen om een bereikbare stap vooruit te zetten in hun persoonlijk verwerkingsproces.”
