Wie de Kerk wil vernieuwen, staat er niet alleen voor: dat was de centrale boodschap van de publieksdag van Space for Grace in Rotterdam. Wederzijdse inspiratie en aanmoediging waren de hoofdbestanddelen van een dag voor ervaren en aanstormende kerkvernieuwers.
Een van de muren van de Sint-Bavokerk in Rotterdam-Zuid is volledig opgetrokken uit glas-in-loodramen die samen een kleurrijk metselwerk vormen. Een toepasselijke locatie dus voor de publieksdag van Space for Grace met het thema ‘Veelkleurig geloven’ op zaterdag 25 mei.
Mensen die met een eigen project al een Space for Grace-traject volgen en geïnteresseerde nieuwkomers waren uitgenodigd om elkaar te ontmoeten en van elkaar te leren. Gastheer was de Filipijnse katholieke gemeenschap die de Sint-Bavo deelt met een Irakese en enkele Afrikaanse geloofsgemeenschappen en zelf ook een traject bij Space for Grace volgt.
Space for Grace is ongeveer vijf jaar geleden opgericht door Stichting Porticus, samen met een aantal partnerorganisaties, om kerkvernieuwing in Nederland te stimuleren. Dat doet het initiatief met een programma waarbij lokale geloofsgemeenschappen een jaar lang onder begeleiding aan een eigen project werken.
Na dat jaar, dat onder meer individuele begeleiding en netwerkdagen inhoudt, volgt een vervolgtraject. Er worden ieder jaar zo’n tien projecten begeleid.
Het ochtendprogramma van de publieksdag richtte zich met name op bestaande projecten. Om te voorkomen dat deelnemers zich blindstaren op hun eigen project en daardoor het gevoel krijgen er alleen voor te staan, is het belangrijk dat ze regelmatig bijeen worden gebracht om te zien wat er bij andere projecten gebeurt, vertelt theoloog Erik Borgman, een van de begeleiders van het verdiepingstraject.
“Als je een vernieuwde Kerk wilt opbouwen, moet je elkaar opzoeken”, zegt hij. “Veel parochies in Nederland zijn erg op zichzelf, maar als er iets is wat de Kerk kenmerkt, is dat dat zij een wereldkerk is. De contacten moeten terugkomen.”
De publieksdagen spelen daar een voorname rol in. “Veel groepen verlangen ernaar om gezien te worden. Daar willen we iets aan doen door mensen bijeen te brengen, zodat ze boven het individuele projectniveau uitstijgen.”
De hoop daarbij is dat verwante projecten elkaar uiteindelijk gaan opzoeken en ondersteunen. “De ideeën zijn er, maar de uitdaging zit in het verbreden en het organiseren.”
De publieksdagen dienen volgens Borgman ook om de thema’s en projecten binnen Space for Grace een centralere plaats in de bisdommen te geven. De betrokkenheid van de bisschoppen wordt daarom nadrukkelijk gevraagd.
Bisschop Hans van den Hende gaf daar gehoor aan door op de publieksdag in zijn thuisstad te vertellen over het belang van blijven bouwen aan onderlinge verbindingen. “De kerkdeuren openzetten en afwachten wie er binnenkomt, is niet genoeg: verbinding moet je verdiepen en uitbouwen. Ook als de Kerk krimpt, blijft die opdracht.”
De publieksdag trok naast deelnemers van bestaande projecten ook mensen die nog met een idee rondlopen. Irene Koster uit de Heilige Willibrordusparochie van Lisse en omgeving wil bijvoorbeeld starten met ‘Ora et Labora-dagen’, die vieren, catechese en diaconie combineren.
Wat veel mensen missen op de plek waar ze bezig zijn met een project, zijn mensen die herkennen wat ze doen en hen aanmoedigen, in plaats van de beren op de weg benoemen.
“Ik hoop bij Space for Grace kennis te halen”, legt ze uit. “Inspiratie heb ik genoeg, maar met de praktische uitwerking heb ik echt geen ervaring.”
Volgens Suzan Doodeman, die het eerstejaarstraject van Space for Grace begeleidt, is er sinds het ontstaan van Space for Grace verloop te zien in het soort projecten dat meedoet. “In het begin haakten vooral clubs uit de rand van de Kerk, die al best innovatief waren, hier enthousiast op in. We zijn steeds meer toe bewogen naar de ‘gewone’ katholieken die enthousiast zijn.”
Ook migrantengemeenschappen weten Space for Grace steeds beter te vinden. Qua thema’s blijken veel projecten zich op het aantrekken van jongeren te richten.
Tegelijkertijd blijkt het een uitdaging om nieuwe projecten te werven, zeker nu de fase van de innovatieve eerstelingen op zijn einde loopt. “Weinig mensen hebben het idee dat zij dit kunnen. In de katholieke Kerk hangt toch vaak een afwachtende sfeer. Dat maakt lastig om iets te starten, want er is niemand die zegt: wat goed dat je dit doet, terwijl mensen dat wel nodig hebben.”
Daarom wordt de aanpak na vijf jaar omgegooid, legt Doodeman uit. “We zien steeds minder projecten binnenkomen, die ook nog eens moeizamer tot stand zijn gekomen. Dat is logisch, want het zijn geen professionals die gewend zijn om projectaanvragen te doen.”
“Dan is het vervolgens lastig om te schaven aan projecten; je zou willen dat er geëxperimenteerd wordt, dat mensen dingen proberen die ze spannend vinden. Maar als je het in een projectvorm giet, wordt het heel erg een ‘routekaart’. Terwijl je zou willen dat mensen een eerste stap zetten, zien wat ze tegenkomen en daarop durven voortgaan.”
Begin 2025 start Space for Grace daarom met een ‘inspiratieretraite’ voor een zo breed mogelijk publiek, waar iedereen die iets zou willen doen, de eerste stappen kan zetten. “In plaats van één hoge drempel in het begin, maken we dat je steeds iets omhoog blijft lopen”, zegt Doodeman.
Zelfvertrouwen kweken is daarmee een van de meest primaire onderdelen van het werk van Space for Grace. “Wat veel mensen missen op de plek waar ze bezig zijn met een project, zijn mensen die herkennen wat ze doen en hen aanmoedigen, in plaats van de beren op de weg benoemen. Het begint allemaal met aanmoediging en inspiratie.”
