Frankrijk stemt vandaag over een wet die ‘hulp bij sterven’ mogelijk maakt. De katholieke Kerk voert hevig oppositie en roept gelovigen tot actie op.
Het wetsvoorstel, dat gesteund wordt door president Emmanuel Macron, staat vandaag (27 mei) op de agenda van de Assemblée nationale, het Franse parlement, voor een belangrijke stemming.
De bisschoppen roepen alle katholieken in Frankrijk op om persoonlijk in actie te komen en hun parlementsleden te benaderen.
In juni 2024 stond een eerder wetsvoorstel ten gunste van euthanasie – een zogenoemde ‘levenseindewet’ – al op het punt van goedkeuring in Parijs. Macron, initiatiefnemer van het wetsvoorstel, noemde het destijds een “wet van broederschap”. Maar op 9 juni besloot de president tot ontbinding van de Assemblée nationale, waarmee alle lopende wetgevende processen werden stilgelegd.
In januari vroeg de nieuw benoemde katholieke premier François Bayrou om de onderwerpen palliatieve zorg en hulp bij sterven, die tot dan toe gecombineerd waren in één wetsvoorstel, voortaan apart te behandelen. Sinds 9 april zijn er daarom twee afzonderlijke wetsvoorstellen besproken door de commissie Sociale Zaken van de Assemblée nationale.
We hebben politici nodig die de moed hebben tegen de stroom in te gaan
Het wetsvoorstel over palliatieve zorg – dat iedere patiënt recht geeft op zorg aan het einde van het leven – geniet brede steun. Het andere voorstel, dat medische hulp bij zelfdoding wil legaliseren, leidt echter tot diepe verdeeldheid binnen de Franse politiek.
De bisschoppen zijn ongekend fel in geweer gekomen tegen het voorstel rond ‘hulp bij sterven’. “Het is jaren geleden dat een maatschappelijke kwestie of hervormingsvoorstel hen zó in beweging bracht”, schreef de krant Le Monde op 19 maart. “Via interviews, opiniestukken en optredens op televisie en radio, spreekt de geestelijkheid zich duidelijk en ondubbelzinnig uit tegen de hervorming die president Macron nastreeft.”
In de afgelopen weken hebben de bisschoppen hun oproepen aan parlementsleden om het wetsvoorstel te verwerpen verder geïntensiveerd.
Op 6 mei reageerde de scheidende voorzitter van de Franse bisschoppenconferentie, aartsbisschop Éric de Moulins-Beaufort van Reims, op uitspraken van Macron over het wetsvoorstel. Macron had een dag eerder ‘actieve hulp bij sterven’ een “kleiner kwaad” genoemd.
“Nee, meneer de president, de keuze om te doden en om te helpen doden is niet het kleinere kwaad”, antwoordde aartsbisschop Moulins-Beaufort op X. “Het is simpelweg de dood. Dit moet gezegd worden zonder omhaal en zonder ons achter woorden te verschuilen. Doden kan nooit de keuze van broederschap of waardigheid zijn. Het is de keuze voor verlatenheid, voor het weigeren van hulp tot het einde. Deze grensoverschrijding zal zwaar wegen op de meest kwetsbare en eenzame leden van onze samenleving.”
Ook aartsbisschop Olivier de Germay van Lyon deed op 12 mei een oproep aan de parlementsleden: “We hebben politici nodig die de moed hebben tegen de stroom in te gaan” en die “nee durven zeggen tegen een pseudo-solidariteit die ouderen eigenlijk vertelt dat we hen kunnen helpen verdwijnen.”
Op 15 mei publiceerden religieuze leiders in Frankrijk – katholieken, joden, moslims, protestanten, orthodoxen en boeddhisten – voor het eerst een gezamenlijke verklaring tegen het voorstel. Deze werd ondertekend door aartsbisschop Moulins-Beaufort en uitgegeven door de bisschoppenconferentie. In de verklaring waarschuwden de ondertekenaars voor “ernstige ontsporingen” en de “radicale koerswijziging” die het wetsvoorstel met zich mee zou brengen.
Een dag later lichtte aartsbisschop Vincent Jordy van Tours, vicevoorzitter van de bisschoppenconferentie, in de katholieke krant La Croix het standpunt van de Kerk verder toe.
“We helpen mensen écht om te sterven als we hen begeleiden tot het einde”, zei hij. “Er is een schrijnend tekort aan zorgverleners. Eén op de twee Fransen die er recht op hebben, krijgt nog altijd geen toegang tot kwalitatieve palliatieve zorg – terwijl we weten dat dit in de overgrote meerderheid van de gevallen het verzoek om te sterven doet verdwijnen.”
Op 17 mei stemden volksvertegenwoordigers in met een amendement op het wetsvoorstel dat vandaag wordt voorgelegd. Hiermee werd een nieuw ‘recht op sterven met hulp’ gecreëerd. Bewust werd vermeden de term ‘euthanasie’ te gebruiken – omdat die associaties zou oproepen met het nazitijdperk – evenals het woord ‘zelfdoding’, om verwarring met zelfmoordpreventie te voorkomen.
We helpen mensen écht om te sterven als we hen begeleiden tot het einde
Op 18 mei werden in kerken door heel Frankrijk posters en flyers verspreid tijdens de zondagse Mis. Deze werden ook gedeeld op de sociale media van bisdommen en parochies, ter versterking van de campagne van de bisschoppen tegen het wetsvoorstel.
De bisschoppen vroegen de katholieke gelovigen nadrukkelijk om persoonlijk hun volksvertegenwoordigers te benaderen.
“Laten we niet zwijgen”, benadrukten ze. “Laten we ‘nee’ zeggen tegen de legalisering van euthanasie en hulp bij zelfdoding. Als dit wetsvoorstel vandaag wordt aangenomen, dan zou het één van de meest soepele wetten ter wereld worden, met ernstige gevolgen voor de meest kwetsbaren en een fundamentele aantasting van het respect voor menselijk leven.”
