De zittende premier Modi won de parlementsverkiezingen in India met een minder klinkende overwinning dan verwacht. Toch blijft de toekomst van christenen en andere religieuze minderheden in het land zeer ongewis.
Ongeveer 970 miljoen Indische kiezers gingen tussen 19 april en 4 juni naar de stembus, om hun stem uit te brengen voor de 543 parlementszetels. De belangrijkste deelnemers zijn Nationale Democratische Alliantie (NDA), onder aanvoering van de regerende BJP van premier Narendra Modi en de oppositie, verenigd in Indian Alliance onder leiding van de Congrespartij.
Het lijkt erop dat Modi’s BJP een minder klinkend resultaat binnensleept dan verwacht. Volgens de eerste uitslagen komt het oppositieblok op 214 zetels en zakt de BJP terug van 303 naar 297.
Onder Modi maakte de BJP werk van ontwikkeling en modernisering van India, maar groeide ook de invloed van de hindutva-ideologie, de opvatting dat elke Indiër een hindoe moet zijn. De hindoe-nationalistische agenda van Modi sijpelt door in alle delen van India.
De premier wortelt in het gedachtegoed van de militante RSS, die van India een hindoestaat wil maken. In veel deelstaten is inmiddels de oppositie praktisch uitgeschakeld. Dissidenten, activisten en journalisten worden opgepakt.
Het geweld tegen religieuze minderheden is in de afgelopen tien jaar dramatisch toegenomen. Modi was al in 2002 als minister in Gujarat verantwoordelijk voor een massale pogrom tegen moslims. Maar ook voor boeddhisme, sikhisme en christendom is weinig speelruimte meer. Dat voorspelt weinig goeds.
“India gaat dezelfde richting uit als Pakistan, waar één dominante religie is. India is een zinkend schip, de grondwet wordt uitgehold”, somberde de Indiase hoogleraar Sreerekha Mullassery Sathiamma begin mei op een bijeenkomst van de universiteit van Leiden. “Religie heeft de regie overgenomen”, zo verwees zij naar de opmars van hindutva.
Te hopen is dat het voor de BJP steeds moeilijker wordt om de achterban te laten volharden in haat, slachtofferschap, angst en woede over religieuze aangelegenheden.
Modi heeft de samenleving vergiftigd, stelde de India-expert. “Dat verdwijnt niet als hij van toneel verdwijnt. Haat en stilzwijgen houden dat gif in stand, evenals de opvatting dat ‘het Westen ons niets meer op hoeft te leggen’. Daarnaast hebben sociale media een negatieve impact.” Op basis van geruchten en valse beschuldigingen vallen opgefokte hindoemenigtes kerken of moskeeën aan.
Veel moslims, christenen en Sikhs staan bloot aan haat, geweld en discriminatie, net als erkende stammen en miljoenen dalits (‘onaanraakbaren’) uit de laagste kastes. Antibekeringswetten in inmiddels twaalf deelstaten perken de godsdienstvrijheid verder.
Hoewel de BJP bij deze verkiezing kwesties langs godsdienstige lijnen sterk op de spits dreef, lijken kiezers vooral bezig met zorgen over werkloosheid en inflatie. Dat kan erop wijzen dat de gemiddelde hindoekiezer in India moe is van religieuze polarisatie, van gewelddadige knokploegen en van de afbrokkeling van law and order.
De BJP slaagde er niet in om ondanks haar religieus meerderheidsbelang de burger welvaart te brengen; vooral de rijken zijn nog rijker geworden. Te hopen is dat het voor de BJP steeds moeilijker wordt om de achterban te laten volharden in haat, slachtofferschap, angst en woede over religieuze aangelegenheden.
Toch is het een misvatting te menen dat de doorsnee kiezer, die jarenlang is beïnvloed door radicaal hindoenationalisme, zal stoppen met haatgevoelens tegenover religieuze minderheden. Een cultuur van hindoeïstische superioriteit en autoritaire politiek is gemeengoed geworden in de samenleving in India.
Voor India – en voor de wereldgemeenschap – ligt er dan ook een onvoorstelbare uitdaging om ruimte voor vrijheid van religie en geloof overeind te houden. Voor Indiase christenen en de andere minderheden is een functionerende grondwet nodig die deze vrijheid borgt en een overheid die deze rechten respecteert en verdedigt.
Modi moet bij deze verkiezingsuitslag een pas op de plaats maken. Dat geeft een sprankje hoop. Een cultuuromslag voor ’s werelds grootste democratie zou nog hoopvoller zijn.
Maarten Dees is directeur van Open Doors Nederland.
