Hoofdredacteur
Vanwege zijn katholieke achtergrond mag de Britse premier Andy Burnham zich niet bemoeien met benoemingen in de anglicaanse staatskerk. Zijn regering heeft nu een wetswijziging aan het Lagerhuis voorgelegd om een einde te maken aan die eeuwenoude discriminatie.
De Church of England is een staatskerk met de koning aan het hoofd. Die gaat dan ook over de benoemingen van hoge geestelijken. Alleen: omdat de regering in dergelijke aangelegenheden ook wat te zeggen heeft, is de Britse minister-president van oudsher ‘adviseur’ van de koning in zaken die de anglicaanse Kerk aangaan.
Zelfs als die minister-president zelf geen anglicaan is? Jazeker. Rishi Sunak bijvoorbeeld, die tussen 2022 en 2024 de bewoner was van 10 Downing Street, was hindoe. Dat vormde geen enkele hindernis voor hem om de koning te adviseren in kerkelijke aangelegenheden. Mocht het Verenigd Koninkrijk een islamistische premier krijgen, zal ook die geen strobreed in de weg gelegd worden.
Maar het gekke is: Andy Burnham, de Labour-leider die afgelopen zomer Keir Starmer opvolgde als premier, is geboren en getogen katholiek. En alleen om die reden mag hij de koning niet adviseren over Church of England-benoemingen. Want er gelden twee uitdrukkelijke uitzonderingen op de voorgenoemde regel, en wel voor katholieken en voor joden.
Dat komt door de zogenaamde ‘Roman Catholic Relief Act’ uit 1829 en de vergelijkbare ‘Jews Relief Act’ van een kleine dertig jaar later. Die wetten waren indertijd nota bene bedoeld om deze religieuze minderheden wat méér vrijheden te geven.
Voor de emancipatie van katholieken, die sinds de Reformatie amper publieke functies mochten bekleden, was de wet zelfs een enorme doorbraak. Voortaan mochten ze bijvoorbeeld parlementariër worden of een andere bestuurlijke of militaire posities bekleden.
Maar uitzonderingen werden er in die wetten ook gemaakt, zoals dus deze adviesfunctie in anglicaanse benoemingskwesties. Burnham maakte daarom vorige week met merkbare tegenzin bekend dat hij deze adviesrol overdroeg aan zijn Lord Chancellor, Alex Norris. Maar hij voegde er direct aan toe dat zijn regering een eind zou maken aan “this antiquated and archaic anomaly”.
Burnham omschrijft zichzelf als zoon van voetbalclub Everton, de Labour-partij en de katholieke Kerk – 'in die volgorde'
Daarover liet Burnham geen gras groeien: gisteren, 15 september, diende zijn regering een voorstel in bij het Lagerhuis om deze beperkingen voor katholieken en joden op te heffen.
Dat de bestaande wetten eerder nooit voor problemen hebben gezorgd, komt eenvoudigweg omdat het Verenigd Koninkrijk nooit eerder een praktiserend katholieke of joodse premier had. Boris Johnson was weliswaar katholiek gedoopt maar werd in zijn studententijd anglicaan (al bleef hij, zoals over wel meer dingen, schimmig doen over zijn geloof). Tony Blair werd pas katholiek toen hij al premier-af was.
Andy Burnham, zoon van een Iers-katholieke moeder en een Schots-protestantse vader, werd katholiek gedoopt en opgevoed. Was zelfs nog misdienaar en naar eigen zeggen behoorlijk fanatiek. Later verflauwde dat geloof wel enigszins, maar het verdween nooit helemaal naar de achtergrond. In een interview omschreef hij zichzelf eens als zoon van voetbalclub Everton, de Labour-partij en de katholieke Kerk – “in die volgorde”.
En in zijn politieke idealen, zo heeft hij ook steeds onomwonden duidelijk gemaakt, is hij rechtstreeks beïnvloed door het katholiek sociale denken. Daarbij mag het opvallend heten dat een van zijn eerste wetsvoorstellen als premier draait om het opruimen van de laatste restjes anti-katholiek ressentiment in de Engelse wet.
Dat leverde hem brede bijval op, maar ook kritiek. De conservatieve parlementariër Jacob Rees-Mogg – nota bene zelf ook katholiek – noemde het niet meer dan logisch dat katholieken en joden zich niet mochten bemoeien met benoemingen in de Church of England. Hij pleit juist voor een uitbreiding van de beperking naar andere geloven. “Dat is geen ernstig onrecht, het is gewoon gezond verstand”, aldus Rees-Mogg.
