Paus Leo XIV heeft een nieuw kerkelijk orgaan ingesteld dat wereldwijd de pastorale zorg gaat coördineren voor iedereen die zijn leven op of rond het water doorbrengt. Met een officieel chirograaf, een document dat een pauselijk besluit vastlegt, riep hij op 13 november het Apostolaat van de Zee uit tot centrale instantie voor dit bijzondere werkterrein.
Onder de ‘mensen van de zee’ verstaat de Kerk een brede groep: van vissers, matrozen en bemanningsleden op vrachtschepen tot personeel op cruiseschepen en arbeiders in havens. Omdat zij vaak lange periodes onderweg zijn, en daardoor weinig toegang hebben tot reguliere parochies, hebben zij volgens de paus bijzondere pastorale aandacht nodig.
De Kerk houdt zich al sinds het begin van de twintigste eeuw bezig met deze groep. In 1914 riep paus Pius X voor het eerst speciale aandacht op voor zeevarenden. Later volgden aanvullende regels en richtlijnen onder paus Johannes Paulus II (Stella Maris, 1997) en paus Franciscus. Het nieuwe besluit van Leo XIV bouwt voort op die traditie, maar brengt alle eerdere initiatieven nu samen in één duidelijke structuur.
Het Apostolaat van de Zee wordt het centrale en coördinerende orgaan voor alle activiteiten op dit gebied. Het krijgt eigen statuten en wordt onderdeel van het Dicasterie voor de Bevordering van Integrale Menselijke Ontwikkeling, het Vaticaanse departement dat onder meer verantwoordelijk is voor migranten, reizigers en mensen in kwetsbare werksituaties.
Volgens het chirograaf is het doel dat de geestelijke zorg voor zeevarenden “met enthousiasme en edelmoedigheid” kan worden voortgezet. Dat betekent concreet dat er aandacht komt voor sacramenten, begeleiding, praktische hulp en morele steun, zowel aan boord als in havens.
Aan het besluit ging een jarenlange consultatie vooraf. Sinds oktober 2022 spraken nationale directeuren en bisschoppelijke verantwoordelijken uit verschillende continenten over de toekomst van de zeevaartpastoraal. Die gesprekken richtten zich onder meer op wat zeevarenden vandaag nodig hebben, hoe de organisatie moet worden opgebouwd en hoe zij beter kan samenwerken met lokale kerken.
Het dicasterie dat de gesprekken begeleidde, blijft ook toezicht houden op het nieuwe orgaan. Daarmee wil Rome duidelijkheid scheppen in een sector waar veel katholieke initiatieven actief zijn, maar waar tot nu toe geen centrale structuur bestond.
Met de oprichting van het Apostolaat van de Zee onderstreept de paus dat de Kerk de zorg voor mensen in de maritieme sector als een blijvende opdracht ziet. De nieuwe organisatie moet die zorg wereldwijd herkenbaar, betrouwbaar en beter gecoördineerd maken.
