Nigeriaanse kerkleiders reageren verdeeld op de Amerikaanse luchtaanvallen op jihadisten in het Afrikaanse land. Waar sommigen spreken van een noodzakelijke ingreep tegen escalerend geweld, waarschuwen anderen voor een religieuze framing en voor het geloof dat geweld met geweld kan worden bestreden.
Op eerste kerstdag voerden de Verenigde Staten luchtaanvallen uit op doelen van Islamitische Staat (IS) in de deelstaat Sokoto, in het noordwesten van Nigeria. Volgens president Donald Trump waren de aanvallen gericht op terroristen die vooral christenen doden. De Amerikaanse minister van Defensie liet weten dat verdere aanvallen niet zijn uitgesloten.
Hulpbisschop John Bogna Bakeni van Maiduguri verwelkomde de actie. “Dit is al lang nodig”, zei hij tegen het Amerikaanse persbureau OSV News. “Het is goed dat de Nigeriaanse regering openstaat voor internationale steun gezien de overweldigende onveiligheid.”
Ook Moses Aondover Iorapuu, vicaris-generaal van het bisdom Makurdi, meent dat Nigeria zonder Amerikaanse steun geen kans maakt tegen jihadistische groeperingen die diep in politiek en samenleving zouden zijn doorgedrongen. Hij wees erop dat rond Kerstmis uit voorzorg vieringen moesten worden verplaatst vanwege dreigende aanslagen.
Daartegenover staat bisschop Matthew Hassan Kukah van Sokoto, die de luchtaanvallen fel veroordeelde. “Geweld kan geweld niet verslaan”, stelde hij. In zijn kerstboodschap benadrukte hij dat de daders voortkomen uit Nigeria’s eigen ‘toxische’ politieke cultuur, structurele armoede en gebrekkige scholing.
De oplossing ligt volgens hem in onderwijs, morele herbronning en ontwikkeling, niet in militaire escalatie. Hij waarschuwde bovendien voor een te eenzijdige voorstelling van het conflict als een louter christelijke kwestie.
Dat het geweld alle gemeenschappen treft, bleek opnieuw uit recente aanslagen: een zelfmoordaanslag van Boko Haram op een moskee in Maiduguri kostte tientallen levens, terwijl in de deelstaat Benue een christelijke gemeenschap werd aangevallen.
Paus Leo XIV onderstreepte eerder ook al dat in Nigeria zowel christenen als moslims gevaar lopen. Terrorisme in Nigeria, zo stelde de paus in november, “hangt nauw samen met economie, en het bezit van land.”
Vicaris-generaal Iorapuu nuanceert dat beeld echter. Hij erkent dat ook gematigde moslims slachtoffer worden van Boko Haram, maar die vormen volgens hem ‘collateral damage’.
“De vervolging van christenen in Nigeria is geïnstitutionaliseerd”, aldus Iorapuu. “Daarom is het voor de Kerk onmogelijk om in haar eentje de overwinning te behalen. De jihadisten hebben ook gezegevierd over de staatslegers en veiligheidstroepen. Hun wens is om een islamitische staat in Nigeria te stichten, en christenen zijn hun belangrijkste doelwit.”
De cijfers onderstrepen intussen hoe diep de crisis ingrijpt in het kerkelijk leven van het land. Hulporganisatie Kerk in Nood meldt op basis van officiële gegevens van de Nigeriaanse bisschoppenconferentie dat er de afgelopen tien jaar ten minste 212 katholieke priesters werden ontvoerd.
Hoewel de meesten uiteindelijk vrijkwamen, werden twaalf priesters vermoord en overleden drie anderen later aan de gevolgen van hun gevangenschap. Vier priesters zijn nog altijd in handen van ontvoerders.
