Op zijn derde dag in Turkije combineerde paus Leo XIV interreligieuze ontmoeting met oecumenische ambitie: een rondleiding – opvallend genoeg zonder gebed – door de Blauwe Moskee, een adventsvigilie én een oproep om samen op weg te gaan naar meer eenheid.

In de wereldberoemde Sultan Ahmedmoskee – beter bekend als de Blauwe Moskee vanwege de meer dan 21.000 blauwe tegels – verbleef de paus ongeveer twintig minuten. Anders dan zijn voorgangers Benedictus XVI en Franciscus hield hij geen zichtbare stilte in gebed.

‘Geest van bezinning’

In plaats daarvan liet hij zich rondleiden door Askin Musa Tunca, de muezzin van de moskee, die gelovigen vijfmaal daags oproept tot gebed. Tunca vertelde over de geschiedenis en architectuur van het gebouw en beschreef hoe moslims bidden. De paus stelde daarbij vragen en luisterde “in een geest van bezinning en aandachtig luisteren”, aldus de Vaticaanse persdienst.

Tegen journalisten zei Tunca achteraf dat hij de paus had verteld dat hij mocht bidden als hij dat wilde: “De moskee is het huis van Allah – niet van mij, niet van u.” De paus had beleefd bedankt. Of de paus wellicht in stilte bad, kon Tunca niet zeggen.

Adventsvigilie

Later die dag vierde paus Leo in de Volkswagen Arena in Istanbul de vigilie van de eerste zondag van de Advent. Ongeveer vierduizend gelovigen waren aanwezig, afkomstig uit de Latijnse, Chaldeeuwse, Armeense en Syrisch-katholieke tradities.

De liturgie weerspiegelde die diversiteit: gebeden en lezingen klonken in onder meer Latijn, Turks, Arabisch en Armeens. Ook oecumenisch patriarch Bartolomeüs en vertegenwoordigers van andere christelijke kerken waren aanwezig.

Drie goede voornemens

In zijn homilie gaf paus Leo de gelovigen drie “adventsresoluties”, gericht op het bouwen van bruggen. Ten eerste riep hij de verschillende katholieke gemeenschappen op hun onderlinge banden te versterken en elkaar te verrijken. Vervolgens vroeg hij aandacht voor de band met andere christenen: “Hetzelfde geloof in Jezus onze Verlosser verenigt ons.”

Ten slotte riep hij op tot respectvolle dialoog met andere gelovigen, essentieel in een land waar 99 procent van de bevolking moslim is. “Wij willen samen op weg gaan door te waarderen wat ons bindt en muren van wantrouwen af te breken”, zo zei de paus, “door wederzijdse kennis en waardering te bevorderen, om zo iedereen een krachtige boodschap van hoop te geven en uit te nodigen om vredestichters te worden.”

Gezamenlijk jubileum in 2033

Paus Leo had vandaag verder nog ontmoetingen met orthodoxe, oriëntaals-orthodoxe en protestantse leiders. Daarbij sprak hij de hoop uit dat christenen in 2033 gezamenlijk in Jeruzalem het 2000-jarig jubileum van Jezus’ dood en verrijzenis kunnen vieren.

In een gezamenlijke verklaring met oecumenisch patriarch Bartolomeüs riepen beiden op tot verdere stappen richting volledige eenheid, waaronder eindelijk een gemeenschappelijke paasdatum. De herdenking van het concilie van Nicea, dat 1700 jaar geleden al zo’n gezamenlijke datum bepaalde, moest volgens hen nieuwe moed geven.

De paus en patriarch gingen ook voor in een gebedsviering in de patriarchale kathedraal, waar zij samen baden om de eenheid van de kerken én om vrede in een wereld die op zoveel plaatsen door oorlog wordt verscheurd.