49 werknemers van de Vaticaanse Musea zijn een arbeidsconflict begonnen met de Heilige Stoel over wat zij slechte, oneerlijke en onveilige werkomstandigheden noemen. Tegelijkertijd klagen omwonenden over alsmaar groeiende overlast door museumbezoekers.
De klacht is ingediend door 49 van de ruwweg 700 werknemers van de Vaticaanse Musea. 47 klagers zijn werkzaam als suppoost; verder hebben een kunstrestaurateur en een medewerker van de museumboekenzaak zich bij de klacht aangesloten. Zij worden vertegenwoordigd door de Italiaanse advocaat Laura Sgrò, die verschillende andere geruchtmakende zaken behandelt waarbij de Heilige Stoel betrokken is.
In een petitie aan kardinaal Fernando Vèrgez Alzaga, voorzitter van de regering van Vaticaanstad, beweert Sgrò dat de huidige regels leiden tot “arbeidsomstandigheden die de gezondheid en waardigheid van elke werknemer ondermijnen. Er is duidelijk sprake van slecht management”.
De brief van Sgrò markeert de eerste stap in een verplicht bemiddelingsproces onder Vaticaans recht, dat, als het proces mislukt, kan leiden tot de allereerste collectieve rechtszaak die wordt aangespannen bij een Vaticaanse rechtbank. Het Vaticaan heeft dertig dagen de tijd om te reageren voordat er een gerechtelijke procedure wordt gestart.
De werknemers klagen met name over het Vaticaanse ziektebeleid, dat hen “aan huis gekluisterd houdt”. Wie zich ziek heeft gemeld, moet de hele dag thuis wachten op een bezoek van de bedrijfsarts.
Volgens de Italiaanse wet mag zo’n doktersbezoek alleen tussen 10 en 12 uur en tussen 17 en 19 uur plaatsvinden. Vaticaanstad heeft geen vastgestelde tijden, waardoor werknemers de deur niet uit kunnen. Sommige medewerkers melden dat ze gestraft zijn omdat de bedrijfsarts bij hen op de stoep stond toen ze zelf bij de dokter waren.
Werknemers klagen daarnaast over overuren en beweren dat ze soms extra uren moeten werken terwijl ze voor die tijd een lager salaris krijgen. Volgens de brief van Sgrò “maakt de werkgever misbruik van dit instrument”.
Er heerst discriminatie en een voortdurende staat van chaos.
Er zijn daarnaast klachten dat werknemers “het absolute bezit zijn van de manager, die hen gebruikt zoals hij wil. Er heerst discriminatie en een voortdurende staat van chaos”. Ook zou het opnemen van verlof om voor zieke familieleden te zorgen soms bestraft worden.
Werkloosheid is ook een punt van zorg, want volgens Sgrò “is er in het Vaticaan geen afvloeiingsfonds, zijn er geen inkomensondersteunende maatregelen in het geval van een crisis of een fase van werkloosheid”.
Werknemers van het Vaticaan die zonder werk komen te zitten, kunnen geen beroep doen op het werkloosheidsprogramma van de Italiaanse staat, omdat ze niet in dienst waren van een Italiaans bedrijf. Dit betekent dat elke werknemer van het Vaticaan die zonder werk komt te zitten, blijkbaar geen financiële steun kan krijgen totdat er een andere baan is gevonden.
En daar houdt de klachtenlijst niet op. Medewerkers vinden namelijk dat het veel te druk is in de musea, waardoor de veiligheid van zowel personeel als bezoekers mogelijk in gevaar komt. Er geldt voor de Vaticaanse Musea een maximumcapaciteit van 24.000 bezoekers per dag; volgens de klagers zijn dagen met tot wel 30.000 bezoekers echter geen uitzondering.
Ook is er geklaagd over het gebrek aan beveiliging, wat volgens het personeel “verschillende keren voor problemen heeft gezorgd, waarbij suppoosten soms werden aangevallen door lastige bezoekers”. De medewerkers beweren ook dat het protocol voor de metaaldetectoren waar bezoekers doorheen moeten voordat ze de musea binnengaan, niet wordt nageleefd.
“De paus heeft het over rechten, maar wij worden als spullen behandeld”, vinden de medewerkers. Barbara Jatta, directrice van de Vaticaanse Musea, heeft nog niet publiekelijk gereageerd op de petitie of het bemiddelingsproces.
Niet alleen binnen de Vaticaanse Musea broeit onvrede. Tegelijkertijd met het arbeidsgeschil speelt ook een heel ander probleem: omwonenden van de Vaticaanse Musea ervaren steeds meer geluidsoverlast van museumbezoekers.
Ik woon al heel lang op deze plek en ik heb nooit eerder dit soort problemen gehad.
De bewoners van een appartementengebouw recht tegenover de museumingang hebben zowel bij de Italiaanse politie als bij de Vaticaanse autoriteiten geklaagd over groepen pelgrims en toeristen die soms al om 5 uur ’s ochtends in de rij staan en megafoons gebruiken om te communiceren of luid zingen terwijl ze wachten om binnengelaten te worden.
Tegen de Italiaanse krant Il Messaggero zegt een bewoonster dat de zeventien huishoudens in het gebouw “al maanden niet geslapen hebben”. Volgens haar is het een recent probleem: “Ik woon al heel lang op deze plek en ik heb nooit eerder dit soort problemen gehad.” De vrouw beweert dat de overlast vooral komt van Zuid-Koreaanse groepen.
De situatie, zegt ze, “is onhoudbaar geworden. Ze maken er elke dag een zooitje van. Ik kijk vaak uit het raam om ze te vragen op te houden, maar ze luisteren niet naar me. Vaak maken ze onbeleefde gebaren in mijn richting.”
Huurders van het gebouw hebben volgens Il Messaggero tot nu toe drie klachten ingediend bij de Italiaanse politie en de gemeente. Ze vragen onder meer om politiecontroles en borden in verschillende talen die bezoekers tot stilte manen.
De Italiaanse politie en de Vaticaanse Musea wijzen ondertussen elk naar de ander voor een oplossing. Volgens de bewoonster die Il Messaggero gesproken heeft, zegt de politie dat “de verantwoordelijkheid bij de Vaticaanse Musea ligt en niet bij hen”, terwijl museumdirectrice Jatta zegt dat het Vaticaan niet bevoegd is om iets te doen, omdat de straat Italiaans grondgebied is.
