De kerkelijke leer is glashelder: de doodstraf is moreel onaanvaardbaar. Toch werd die in de VS in 2025 veel vaker uitgevoerd dan een jaar eerder. Het aantal voorstanders van de doodstraf neemt er juist al jaren af. Een nieuwe coalitie voert daarom de druk op om af te rekenen met deze vorm van straffen.
Het aantal uitgevoerde executies nam in de Verenigde Staten vorig jaar weer toe. Toch wijzen tegenstanders van de doodstraf erop dat de doodstraf in 2025 minder vaak werd opgelegd én dat er onder Amerikanen steeds minder steun is voor deze praktijk.
Begin december vorig jaar kondigden tegenstanders daarom een nieuwe campagne aan om nu echt een einde te maken aan de doodstraf.
Laura Porter, directeur van de campagne, zegt in een verklaring dat de nieuwe coalitie ontstaat op “een cruciaal moment in de geschiedenis van ons land wat betreft de doodstraf, nu het aantal executies toeneemt en in een handvol staten nieuwe experimentele executiemethoden worden gepromoot, ondanks de groeiende oppositie tegen de doodstraf”.
Volgens Porter is het dan ook “belangrijker dan ooit dat we de tekortkomingen van de doodstraf belichten en samen laten zien dat er groeiende steun is voor het beëindigen van executies”.
Uit gegevens van het Amerikaanse informatiecentrum over de doodstraf blijkt dat er vorig jaar in de Verenigde Staten 48 gevangenen geëxecuteerd werden in elf staten. Dat is bijna het dubbele van het jaar ervoor; in 2024 ging het om 25 geëxecuteerde gevangenen. De staat Florida droeg proportioneel het meest bij aan dit aantal: in 2025 werden daar 19 executies uitgevoerd.
Een van de eerste dingen die president Donald Trump aan het begin van zijn tweede ambtstermijn in januari 2025 deed, was het ondertekenen van een presidentieel decreet.
Daarin werd de Amerikaanse minister van Justitie opgedragen “de doodstraf na te streven voor alle zware misdrijven die het gebruik ervan vereisen” en “ongeacht andere factoren de doodstraf te eisen voor elk zwaar federaal misbruik” waarbij sprake is van de “moord op een wetshandhavingsfunctionaris” of een “zwaar misdrijf gepleegd door een vreemdeling die illegaal in dit land verblijft”.
Uit een peiling die het Amerikaanse onderzoeksbureau Gallup in oktober 2025 uitvoerde, blijkt echter dat het aantal Amerikanen dat de doodstraf gepast vindt voor mensen die zijn veroordeeld voor moord al jarenlang gestaag daalt. In 1994 was er een piek van 80 procent die in zo’n geval de doodstraf terecht vond. In 2025 was dat nog maar 52 procent.
‘Het is belangrijker dan ooit dat we de tekortkomingen van de doodstraf belichten en samen laten zien dat er groeiende steun is voor het beëindigen van executies’
Zuster Helen Prejean, auteur van het verfilmde boek Dead Man Walking en lid van de adviesraad van de coalitie, zei bij de presentatie begin december: “Louter door mens te zijn hebben we een onvervreemdbaar recht op leven. Je kunt het nooit aan de overheid toevertrouwen om de wijsheid, de kennis of de zuiverheid van hart te hebben om de doodstraf uit te voeren.”
Dat er steeds minder Amerikanen voor de doodstraf zijn, stemt haar hoopvol. “Ondanks de hardheid en de verschrikkingen die er zijn, ben ik veel onder de mensen geweest en zie ik dat zij de boodschap begrijpen.”
De in december opgerichte coalitie van meer dan vijftig organisaties streeft ernaar het percentage Amerikanen dat tegen de doodstraf is verder te vergroten. Ook wil de coalitie ervoor zorgen dat meer staten de doodstraf afschaffen en dat het aantal nieuwe doodvonnissen verder vermindert.
Demetrius Minor is uitvoerend directeur van Conservatives Concerned, een groep die zich verzet tegen de doodstraf vanuit prolife-overwegingen en vanuit het verlangen naar een zo klein mogelijke overheid. Hij ziet dat ook “steeds meer conservatieve Amerikanen in het hele land de doodstraf in twijfel trekken en pleiten voor verandering”.
Volgens Minor is er “een aanzienlijke en groeiende interesse binnen de prolife-gemeenschap om te onderzoeken hoe de doodstraf past binnen hun inzet voor levenskwesties”. Hij ziet ook dat daardoor velen zich afkeren van de doodstraf. “Elke succesvolle afschaffing van de doodstraf in de afgelopen twintig jaar heeft steun gehad van Republikeinse prolife-wetgevers”, zegt Minor.
“We verwachten daar de komende jaren veel meer van. Door samen te werken met deze nieuwe campagne en haar partners kunnen we ervoor zorgen dat deze inspanningen in de toekomst inclusief en tweeledig blijven.”
De katholieke Kerk verzet zich tegen het gebruik van de doodstraf omdat dit onverenigbaar is met de inherente heiligheid van het menselijk leven, en pleit wereldwijd voor de afschaffing ervan. Paus Franciscus herzag in 2018 nog de Catechismus van de Katholieke Kerk om de kerkelijke leer op dit onderwerp te verduidelijken.
De Kerk vindt dat de doodstraf in de moderne wereld moreel “ontoelaatbaar” is en zet zich vastberaden in voor de wereldwijde afschaffing ervan. In zijn encycliek Fratelli Tutti uit 2020 ging paus Franciscus nogmaals in op het morele probleem van de doodstraf.
Hij schreef daarbij dat zijn voorganger Johannes Paulus II “duidelijk en krachtig heeft gesteld dat de doodstraf vanuit moreel oogpunt ontoereikend is en vanuit het perspectief van de strafrechtspleging niet langer noodzakelijk”.
Ook paus Leo XIV volgt die lijn. Ruim tien jaar geleden schreef toen nog bisschop Robert Prevost op Twitter (nu X): “Het is tijd om een einde te maken aan de doodstraf.” (Vertaling: Susanne Kurstjens)
