Eindredacteur
Paus Leo XIV trad vandaag in de voetsporen van zijn voorganger met een bezoek aan Lampedusa, de ‘poort van Europa’. 13 jaar na Franciscus’ bezoek verdrinken nog altijd migranten in de zee rond het eiland.
“Ik ben hier niet gekomen om toespraken te houden, maar om de Eucharistie te vieren: het ultieme teken dat Christus hier bij ons is.” Die woorden sprak paus Leo XIV vandaag bij zijn bezoek aan Lampedusa, een klein Italiaans eiland middenin de Middellandse Zee.
Lampedusa ligt dichter bij Afrika dan bij het Europese vasteland. Daarmee werd het eiland ruim tien jaar geleden hét symbool van de vluchtelingencrisis: meer dan een miljoen mensen probeerden de Middellandse Zee over te steken, waarbij in 2015 alleen al bijna drieduizend mensen in de zee rondom Lampedusa verdronken.
De vluchtelingencrisis is weliswaar voorbij, maar Lampedusa heeft zijn status als ‘poort van Europa’ nog niet verloren. In de eerste helft van 2026 kwamen 14.000 migranten in Italië aan; zestig procent daarvan landde op het piepkleine eiland. Ook vallen er nog altijd doden bij oversteekpogingen. In april borg de Italiaanse kustwacht nog negentien lichamen van migranten uit de zee.
Tijdens de Mis, waarbij ruim 4.000 mensen aanwezig waren, klaagde paus Leo de wreedheid van mensensmokkelaars aan. “Duizenden mensen vallen hier in de handen van rovers die alles van ze afpakken, ze aftuigen en halfdood achterlaten”, zei hij.
“De zee heeft veel levens genomen; we voelen de uitdagende aanwezigheid van die mensen”, vervolgde de paus. “Daarom zijn we hier: om van Christus de liefde te ontvangen die alleen Hij kan geven, zodat we de wereld voor iedereen menselijker kunnen maken.”
Paus Leo’s bezoek aan Lampedusa vormt een duidelijke echo van paus Franciscus’ bezoek aan het eiland op 8 juli 2013. Franciscus koos het eiland destijds als bestemming voor zijn allereerste apostolische reis, om zijn solidariteit met migranten uit te drukken.
Paus Franciscus’ bezoek werd een iconisch moment van zijn pausschap. Hij vierde destijds de Mis op een altaar dat van het wrakhout van migrantenboten was gemaakt. Daar klaagde hij de “globalisering van onverschilligheid” tegenover het lot van migranten aan.
Het bezoek van Franciscus leeft ook op Lampedusa nog voort. Op de Favaloro-pier, waar de paus destijds een groep migranten ontmoette, is een plaquette aangebracht die aan dat moment herinnert. Paus Leo zegende dit gedenkteken tijdens zijn bezoek.
Ook legde hij een krans op een begraafplaats voor verdronken migranten. Vervolgens bracht hij, hand in hand lopend met migrantenkinderen, een bezoek aan het ‘Poort van Europa’-monument.
Paus Leo sprak ook een woord van dank tot de inwoners van Lampedusa. “Ik ben jullie dankbaar voor jullie solidariteit”, zei hij. “Het wonder van medelijden is een innerlijke revolutie die Gods hart kenbaar maakt in een mens en onze gedachten, harten en levens uitbreidt.”
Net als paus Franciscus heeft ook paus Leo volop aandacht voor migratieproblematiek. In juni reisde hij als onderdeel van zijn bezoek aan Spanje naar de Canarische Eilanden, net als Lampedusa een belangrijke bestemming voor migranten.
Daar riep hij overheden op om migratieroutes veiliger te maken. Daarnaast spoorde hij overheden op om het “recht om niet te hoeven migreren” serieus te nemen door de oorzaken van migratie – honger, oorlog en vervolging – weg te nemen.
