Eeuwenlang hoefden kerken in Jeruzalem geen belasting te betalen vanwege hun grote sociale waarde voor de stad. Het gemeentebestuur wil het belastingvoordeel opheffen, wat grote gevolgen kan hebben voor het maatschappelijke werk dat kerken in Jeruzalem verzetten.
De Arnona-belasting wordt hij genoemd: een gemeenteheffing op onroerend goed in Jeruzalem, waarvan het bedrag gebaseerd is op het aantal vierkante meters en de functie van de locatie. Het is deze belasting die een alsmaar uitdijende splijtzwam tussen het bestuur van Jeruzalem en de kerken in de stad vormt.
Officieel zijn kerken vrijgesteld van de belasting, maar hun belastingvoordeel staat al jaren op het spel. Vijftien jaar geleden werden wetten gewijzigd, waardoor kerken opeens wel de Arnona-belasting moesten gaan betalen.
“Kloosters, ziekenhuizen en organisaties zoals Caritas kregen opeens belastingbrieven”, vertelt advocaat Fareed Jibran, adviseur van het Latijns Patriarchaat van Jeruzalem. “Dat terwijl het gaat om non-profitorganisaties die een essentiële sociale rol vervullen.”
Volgens Jibran hebben de belastingen die aan kerkelijke instellingen worden opgelegd een directe invloed op hun vermogen om hun religieuze en sociale missie uit te voeren en het christelijke erfgoed in Jeruzalem te beschermen.
“Deze belastingen hebben gevolgen voor het onderhoud van historische gebouwen en oude kerken, het functioneren van scholen en ziekenhuizen en voor de diensten die kerken de inwoners van Jeruzalem bieden”, zegt hij.
De vrijstelling voor kerken en kerkelijke instellingen van de Arnona-belasting is eeuwenoud. Die bestond al in de tijd van de Ottomaanse overheersing, in de periode van het Britse mandaatgebied en in de beginjaren van de oprichting van Israël. De vrijstelling was bijna absoluut, behalve voor puur commerciële activiteiten.
Gemeenten de afgelopen jaren gaan procederen tegen kerken, ondanks protest van het Vaticaan.
“Kerken leverden van oudsher diensten die de staat niet leverde, zoals onderwijs en gezondheidszorg. Om deze reden kregen ze belastingvrijstelling”, legt Jibran uit.
In een recente maatregel, die tot hevig protest leidde, hebben de Israëlische gemeentelijke autoriteiten de bankrekeningen van het Grieks-orthodoxe patriarchaat van Jeruzalem bevroren en hoge belastingaanslagen opgelegd op zijn eigendommen.
Het Palestijnse Hoger Presidentieel Comité voor Kerkelijke Zaken veroordeelde de maatregel als een “aanval op de authentieke christelijke aanwezigheid in Palestina”.
De kwestie heeft ook een internationale juridische dimensie. Sinds 1993 onderhandelen het Vaticaan en Israël over de financiële en fiscale status van eigendommen van de katholieke Kerk in Jeruzalem. De Arnona-belasting is een van de discussiepunten in dat gesprek.
“De fundamentele overeenkomst is duidelijk: zolang de onderhandelingen lopen, heeft geen van beide partijen het recht om eenzijdige maatregelen te nemen”, aldus Jibran. “Desondanks zijn gemeenten de afgelopen jaren gaan procederen tegen kerken, ondanks protest van het Vaticaan dat dat in strijd is met de overeenkomst.”
Aanvankelijk was het idee dat de onderhandelingen binnen twee jaar afgerond zouden zijn. Meer dan dertig jaar later is er nog altijd geen oplossing gevonden. “De staat beweert dat sommige eigendommen commercieel worden gebruikt, zoals restaurants op kerkterreinen, die niet in aanmerking komen voor vrijstelling”, aldus Jibran. “Dit leidt tot een discussie over wat als ‘commercieel’ geldt en wat als een kerkelijke dienst wordt beschouwd.”
