Gigantische posters, spandoeken en vlaggen: het bezoek van paus Leo XIV is in de Libanese hoofdstad Beiroet overal terug te zien in het straatbeeld. De Nederlandse Mirjam Polak, die in de stad woont, vertelt over de sfeer in het land, dat gebukt gaat onder angst en geweld.
Te midden van angst en geweld lijkt het troosteloze Beiroet enigszins op te leven, vertelt Polak (37), die sinds 2022 in Libanon woont. Posters en Libanese en Vaticaanse vlaggen zijn zowel in Beiroetse wijken als aan bruggen boven de snelweg te zien. “Iedereen is twee dagen vrij, alle scholen en universiteiten zijn dicht. Dat gebeurt niet zomaar.”
Polak bezoekt Libanon sinds 2019. De erbarmelijke situatie waarin het Midden-Oosterse land steeds meer verzeild raakte, bracht haar tot de beslissing om zich er definitief te vestigen. Naast haar baan als studentbegeleider aan een kleine universiteit werkt ze als hulpverlener. Ze richtte daarvoor een stichting op, de Light of Dawn Foundation, die hulp biedt aan mensen in nood.
“Het pausbezoek leeft onder de mensen”, vertelt Polak, “vooral onder mijn katholieke vrienden. Een Libanese vriendin van mij is zuster. Hoewel ze momenteel in Marokko zit en niet kon komen, merk je aan haar dat het veel betekent voor de katholieke gemeenschap. Ze omschrijft het pausbezoek als een zegen voor het land. Leo XIV is gekomen als een missionaris van vrede, zegt ze.”
Katholieken hopen dat het bezoek van paus Leo zal bijdragen aan eenheid tussen de versplinterde bevolkingsgroepen in Libanon. Polak: “Hij is gekomen om bruggen te bouwen. Dat is hard nodig in deze regio.”
Naast katholieken zijn ook bewoners van andere christelijke gemeenschappen positief over paus Leo’s komst. Een van hen is Polaks evangelische taallerares. “Ondanks haar bedenkingen over de rol van de paus, vindt zij het heel positief dat paus Leo zo goed focust op de jeugd. ‘Het lijkt er echt op dat hij een relatie met God heeft’, zegt ze. Ze vindt hem een goede man.”
Er zijn ook vrienden van Polak die cynisch zijn over het pausbezoek. Hun reactie is getekend door de erbarmelijke situatie in het land, dat snakt naar een toekomstperspectief. “Ze zeggen dat hij morgen weer vertrekt en dat zijn bezoek helemaal niets zal veranderen. Zelfs Jezus zou het niet zou lukken om mensen met elkaar te verzoenen in Libanon, verzuchten zij. De pijn zit nog te diep.”
Libanon ging in de afgelopen jaren door verschillende crises. Na een politieke en economische crisis ging het steeds meer bergafwaarts met het land. Daar kwam vervolgens de coronapandemie overheen. Maar ook de explosie in de haven van Beiroet in 2020 heeft nog haar sporen nagelaten, vertelt Polak.
“Meer dan tweehonderd mensen zijn toen overleden. Dat is nog steeds een enorme wond. Ze zijn in de steek gelaten door hun eigen overheid die laakbaar heeft gehandeld door ammoniumnitraat daar op te slaan.”
Het valt mij op hoeveel mensen antidepressiva slikken om het maar vol te houden. In deze context raakt het mij heel erg dat zij hoop kunnen putten uit de komst van paus Leo
De explosie leidde tot enorme schade in de hoofdstad en staat bekend als een van de grootste niet-nucleaire explosies in de geschiedenis. Paus Leo XIV zal morgen in stilte bidden op de plaats van de explosie.
De oorlog tussen Hamas en Israël die in oktober 2023 uitbrak, leidde ook in Libanon tot bloedvergieten. Amper een week voor paus Leo’s aankomst op 30 november had Israël opnieuw een aanval op Libanon uitgevoerd, waarbij in een buitenwijk van Beiroet een Hezbollah-commandant en vier strijders waren gedood.
Veel Libanezen vrezen dat het conflict opnieuw zal oplaaien. Polak: “Deze opeenstapeling van crises zorgt ervoor dat mensen denken dat het nooit zal ophouden. Er is steeds weer dreiging. Hierdoor trekken veel jonge mensen weg uit Libanon.”
Ondanks de uitzichtloze situatie denkt Polak dat het pausbezoek de hoop zal kunnen aanwakkeren in mensen. “De hoop in hun verhalen ontroert mij. Als je hier lang genoeg woont, begint de situatie aan je te knagen. Het valt mij op hoeveel mensen antidepressiva slikken om het maar vol te houden. In deze context raakt het mij heel erg dat zij hoop kunnen putten uit de komst van paus Leo.”
“Tegelijkertijd houd ik mijn hart vast. Ik hoop niet dat deze hoop opnieuw weer in de grond wordt geslagen.”
