Alessandro de Franciscis stond de afgelopen zeventien jaar aan het hoofd van het bureau dat genezingen van pelgrims in Lourdes onderzoekt. Hij wordt dan wel de ‘wonderdokter’ genoemd, maar benadrukt zelf dat hij zich niet met wonderen bezighoudt. “Dat is niet ons vakgebied.”
In februari ging de 70-jarige Italiaans-Amerikaanse arts met pensioen. In april werd hij opgevolgd door de Italiaanse chirurg Giada Monami, de eerste vrouw in die rol. In 2009 was De Franciscis dan weer de eerste niet-Franse arts die in het Mariaheiligdom aan het werk ging en voorzitter werd van het zogeheten Bureau des Constatations Médicales.
De Franciscis legt uit dat er al sinds de Mariaverschijningen aan Bernadette van Soubirous in 1858 melding wordt gemaakt van wonderbaarlijke genezingen in Lourdes. In 1862 werden voor het eerst genezingen als wonderen erkend door de bisschop van Tarbes, waaronder Lourdes viel.
In 1883 vestigde dokter Dunot de Saint Maclou uit Normandië zich op verzoek van de bisschop in Lourdes om daar als vaste arts te dienen en de genezingen in het bedevaartsoord te onderzoeken.
“Hij was degene die het Medisch Bureau van Lourdes oprichtte”, vertelt De Franciscis. “Lourdes trok veel mensen aan, en men mocht niet zomaar beweren ‘wonderbaarlijk genezen’ te zijn zonder grondig medisch onderzoek.”
De Franciscis was de vijftiende arts die aan het hoofd stond van het bureau dat onderzoek doet naar vermeende wonderen, al benadrukt hij graag dat “wonderen niet bestaan in de geneeskunde”.
“Onze rol als artsen is uitsluitend om vast te stellen of iemand genezen is, en of die genezing onverklaarbaar is volgens de huidige stand van de wetenschappelijke kennis”, legt hij uit. “Wij houden ons niet bezig met wonderen. Dat is niet ons vakgebied.”
‘We voeren diepgaand onderzoek uit naar ongeveer dertig van de honderd gevallen die we gemiddeld per jaar ontvangen’
In de zeventien jaar dat De Franciscis aan het hoofd stond van het Bureau, meldden bijna 1500 mensen zich die zeiden genezen te zijn in Lourdes. “Slechts een klein aantal is volledig onderzocht”, zegt hij.
“De meesten hadden medische behandelingen ondergaan, ongeveer een derde voor kanker, wat hun herstel kan verklaren. We voeren diepgaand onderzoek uit naar ongeveer dertig van de honderd gevallen die we gemiddeld per jaar ontvangen.”
Zo’n proces duurt lang en gebeurt zorgvuldig. “De criteria zijn zeer streng”, legt De Franciscis uit. “Ze werden in 1734 opgesteld door kardinaal Lambertini, de latere paus Benedictus XIV, met het oog op de erkenning van wonderen in Rome voor zalig- of heiligverklaringen. Ze zijn sindsdien bijgewerkt, maar blijven relevant.”
Het bureau pakt enkel zaken op waarbij een duidelijke en precieze diagnose moet zijn gesteld en waarvan de prognose ernstig was. Dan moet het herstel “plotseling, onmiddellijk, volledig en blijvend zijn. Het mag geen tijdelijke verbetering zijn”, aldus De Franciscis.
“De genezen patiënt moet ook instemmen met een reeks onderzoeken, waarvan wij de resultaten nauwgezet analyseren. Als de genezing dan werkelijk onverklaarbaar lijkt, wordt een bijeenkomst georganiseerd met de leden van het bureau, samen met de persoon die geacht wordt genezen te zijn, en geeft het bureau een eerste ‘genezingscertificaat’ af.”
Vervolgens, legt De Franciscis uit, worden tijdens een jaarlijkse bijeenkomst alle erkende genezingen door de arts gepresenteerd aan het Internationaal Medisch Comité van Lourdes. Dit comité werd opgericht in 1947 en bestaat uit zo’n dertig onderzoekers van medische universiteiten over de hele wereld.
“De leden moeten met een tweederdemeerderheid voor stemmen om een genezing te erkennen als ‘onverklaarbaar volgens de huidige stand van de medische wetenschap’”, verduidelijkt De Franciscis.
‘Van de ongeveer achtduizend genezingen die sinds 1858 in Lourdes zijn geregistreerd, zijn er slechts 72 door de Kerk als wonder erkend’
Daarna is het aan de Kerk om te oordelen of er sprake is van een wonder. “De bisschop van Tarbes en Lourdes kan het dossier doorsturen naar de bisschop van het bisdom waar de genezen persoon woont, die vervolgens een onderzoek uitvoert om te beslissen of er een wonder heeft plaatsgevonden”, aldus de Franciscis.
Dat gebeurt echter niet heel vaak. “Van de ongeveer achtduizend genezingen die sinds 1858 zijn geregistreerd, zijn er slechts 72 door de Kerk als wonder erkend”, merkt De Franciscis op. “Daarvan zijn er vijf erkend in mijn tijd in Lourdes.”
De laatste door de Kerk erkende wonderen waren die van de Franse zuster Bernadette Moriau in 2018, die van de Britse soldaat John Traynor in 2024 en die van de Italiaanse Antonia Raco in 2025.
De Franse zuster genas in 2008 op wonderbaarlijke wijze en de Italiaanse vrouw in 2009. John Traynor raakte zwaargewond tijdens de Eerste Wereldoorlog en werd in 1923 in Lourdes genezen. Die genezing werd al drie jaar later officieel erkend door de artsen in Lourdes, maar dat nieuws bereikte de bisschop van het bisdom van de Britse soldaat pas bijna een eeuw later.
David Torchala, hoofd communicatie van het heiligdom, grapt dat De Franciscis de meest nutteloze arts ter wereld was, omdat mensen enkel bij hem aanklopten om te zeggen: “Dokter, ik ben genezen.”
“Maar hij heeft enorm goed werk verricht”, voegt Torchala daaraan toe. “Hij bracht een hele internationale medische gemeenschap rond Lourdes samen via de Internationale Medische Vereniging van Onze-Lieve-Vrouw van Lourdes, waarvan hij voorzitter was. Dankzij hem telt die vereniging nu bijna achtduizend leden wereldwijd.” (Vertaling: Susanne Kurstjens)
