“Ze komen niet voor gezelligheid, maar voor iets wat écht is. Jongeren die bewust kiezen voor hun geloof brengen energie en licht in de Kerk en inspireren zelfs ouderen.” Dat zag mgr. Rob Mutsaerts in 2025 helder en overtuigend.
Tijdens de Katholieke Jongerendag (KJD) op 8 november vierde de hulpbisschop van het bisdom ’s-Hertogenbosch opnieuw de Mis voor ruim zevenhonderd jongeren in Ede. Voor hem is dit landelijke evenement elk jaar een van de hoogtepunten voor de Kerk.
“Er heerst een ongelooflijk enthousiasme, een goede sfeer, verdieping en ontmoeting”, zegt hij. Als bisschop-referent voor jeugd en jongeren zag hij op de KJD hoe de Kerk in Nederland nieuw leven wordt ingeblazen.
Tien jaar geleden keek hij nog somber tegen de toekomst van het evenement aan. “Er waren destijds bijna geen jonge katholieken meer over om een speciaal evenement voor te organiseren. We dachten: we moeten hiermee stoppen. Het werd bijna deprimerend.” Maar de afgelopen jaren veranderde dat.
Drie jaar geleden namen jongeren zelf het initiatief over. Nu ziet hij veel zogenaamde ‘nieuwe katholieken’: net gedoopt of op het punt gedoopt te worden. “En ze gaan er volledig voor! Ze willen weten: kan ik mijn leven ergens op bouwen, op een echt fundament? En ze belanden bij Christus. Dat is bijzonder, want veel van deze jongeren komen uit een seculier milieu.”
Volgens de bisschop komt hun geloof vaak niet voort uit een grote openbaring, maar uit kleine, subtiele ervaringen die een zoektocht op gang brengen. “Meestal via internet of vrienden. Uiteindelijk belanden ze bij een pastoor of in de kerk, goed geïnformeerd en bewust, niet zomaar verdwaald.”
Het Jubeljaar stond in het teken van hoop. Voor Mutsaerts is dat geen abstract begrip. “Er is altijd reden voor hoop, juist als het hopeloos lijkt. Kijk naar de jongeren van Generatie Z: ze hebben veel goede moed en zijn blijmoedig katholiek. Dat straalt uit en trekt anderen aan. Vroeger brachten ouders hun kinderen mee naar de kerk, nu brengen jongeren hun ouders mee. Het is prachtig om te zien.”
Volgens de bisschop kan iedereen van deze jongeren leren. Ze laten aspecten van het geloof zien die de oudere generatie soms uit het oog is verloren. “Ze zijn bijbellezers, iets waar wij vroeger als katholieken niet zo in werden opgevoed. Ze lezen trouw, vragen door en willen het begrijpen. Dat enthousiasme inspireert niet alleen hun leeftijdsgenoten, maar ook oudere gelovigen. Het laat zien dat er altijd zaadjes van hoop zijn om te planten, en dat die kunnen groeien, ook voor anderen.”
Kenmerkend voor deze generatie is dat ze niet enkel op zoek zijn naar gezelligheid. “Thuis speelt het geloof nauwelijks een rol. Grootouders zijn afgehaakt en ouders weten er weinig van. Het onbekende trekt hen juist aan. Mijn boodschap aan pastoors, diakens en priesters is: ga aan de slag. Ontmoet deze jongeren, bied verdieping, faciliteer ruimte en luister naar hun vragen, bijvoorbeeld over de Mis of gebedsgelegenheden. Je hoeft niet alles voor ze te organiseren, ze doen heel veel graag zelf. Dat is hoopvol, ook voor de priester zelf.”
‘Heiligheid is voor iedereen weggelegd. Als je daar niet naar streeft, heb je je leven verknald’
Voor jongeren die nieuw zijn in het geloof is zijn advies concreet: “Probeer Christus te ontmoeten in de Eucharistie, in de gemeenschap, in de lezingen en in het Oude Testament dat naar Jezus wijst. Kijk naar Jezus zelf en naar het wonderlijke in het gewone. In dat alledaagse zit het grootse: in de Eucharistie, in dat stukje brood, zitten hemel en aarde. God houdt van het kleine. Niemand hoeft alles te doen, maar iedereen kan iets doen.”
Hij moedigt zowel jongeren als kerkleiders aan om actief te zijn. “Ga niet achterover leunen, want God doet de rest niet vanzelf. Kijk naar de dit jaar heiligverklaarde Carlo Acutis en Pier Giorgio Frassati: gewone jongens die heiligheid bereikten. Heiligheid is voor iedereen weggelegd. Als je daar niet naar streeft, heb je je leven verknald.”
Door fusies van parochies sluiten in heel Nederland kerken. Gelovigen moeten dan naar een andere kerk, wat spanningen kan opleveren. “Soms worden nieuwe bezoekers als indringers gezien, omdat er al een ‘leuk, hecht clubje’ bestaat. Maar jongeren maakt dat meestal niets uit. Ze doen gewoon mee. Het helpt wel als er andere leeftijdsgenoten actief zijn, want dat stimuleert betrokkenheid.”
Voor oudere gelovigen kan dat lastiger zijn, omdat veranderingen leiden tot afhaakgedrag. “Dat vind ik jammer”, zegt Mutsaerts, “maar voor jongeren maakt afstand of vervoer weinig uit, en hun enthousiasme kan een stimulans zijn voor de hele gemeenschap.”
Jonge katholieken van nu of bekeerlingen zijn vaak heel trouw aan de traditionele praktijken. “Vroeger was er een groot spectrum van traditioneel tot vrijzinnig en dat zie je nu minder. Ik noem ze ‘gewoon katholiek’, zonder alles in twijfel te trekken of te moraliseren. Jongeren die nieuw zijn in het geloof hebben geen last van het verleden. Ze ontdekken gewoon wat het katholisme inhoudt en volgen dat trouw. Ze zijn traditioneel, maar niet reactionair. Laat ze gewoon, want daar moeten we het van hebben.”
Over de belangstelling van jongeren voor de tridentijnse Mis merkt hij op: “Het mysterie en het sacrament trekken hen, niet zozeer de gemeenschap of de preken. Het gaat om de aanwezigheid van Christus. Dat raakt hen. De tridentijnse Mis is stil, zonder microfoons, absoluut geen half werk. Vroeger stond de priester met de rug naar het volk en gericht naar Christus. Het is niet dat de novus ordo verkeerd is, maar het sacrale element spreekt deze jongeren vaak meer aan. Ze hebben geen behoefte aan eigentijdse trucs of wereldse elementen in de kerk.”
Met Kerst als lichtpunt in de donkere dagen van het jaar ziet Mutsaerts de symboliek daarvan ook in het leven van jongeren. “Kerstmis laat zien dat licht in de duisternis kwam. Voor jongeren die in een seculiere tijd opgroeien, een tijd met weinig perspectief, is Christus dat licht. Ze nodigen hun vrienden en vaak ook hun ouders uit om dat te ervaren. Voor ouderen is dat een teken van hoop, dat zij niet de laatste generatie zijn.”
Ook bisschop Mutsaerts zelf heeft een optimistische blik op de toekomst. “Het zijn geen grote aantallen, maar een kentering en lichtpuntjes zijn zichtbaar. Kijk naar het hernieuwde enthousiasme op bijvoorbeeld de KJD, of naar de groeiende pelgrimages internationaal. Al zo vaak leek het licht in de Kerk bijna uit te doven, slechts een waakvlammetje dat brandde, maar telkens weer bloeit het op vanuit onverwachte hoek. Daar mogen we op vertrouwen.”
Voor hulpbisschop Rob Mutsaerts zijn het de jongeren die de Kerk hoop geven en licht laten branden, juist in een tijd die om geloof, verdieping en echt contact vraagt. Zoals hij het zelf zegt: “Er is altijd reden om met goed gemoed het nieuwe jaar in te gaan.”
