Het conflict tussen Hamas en Israël is deze week zijn derde jaar ingegaan. De hoogste vertegenwoordiger van de katholieke Kerk in de regio maakt de balans op: “Het is moeilijk om een woord van hoop uit te spreken, ook al is dat wel onze wens.”
Op 7 oktober 2023 viel Hamas vanuit de Gazastrook Israël aan; een tegenaanval van Israël liet niet lang op zich wachten. Zo begon een oorlog die nu al twee jaar voortduurt en tienduizenden levens heeft gekost. “Een ramp”: zo vat kardinaal Pierbattista Pizzaballa het conflict samen in een interview met persbureau KNA.
“Het gevolg van deze oorlog is totale verwoesting en de doodsteek voor alle banden tussen Palestijnen en Israëliërs. Er is geen vertrouwen meer, geen interesse in de ander. De onmenselijkheid is onvoorstelbaar.”
Pizzaballa ziet weinig manieren waarop de Kerk een effectieve rol kan spelen in de beëindiging van het conflict; een uitweg moet niet langs de kerkelijke weg gezocht worden, denkt hij. “Wij als Kerken in de regio zijn klein, we hebben geen grote macht of invloed op de besluitvorming.
Dit is een kwestie voor de lokale en internationale politiek, maar die lijkt niet in staat om van koers te veranderen. Het enige wat gelovigen kunnen doen is bidden en zoveel mogelijk humanitaire hulp bieden. En via de media kan internationale druk worden uitgeoefend.”
Ongeveer 450 christenen noemen Gaza hun thuis – al is het onzeker hoe lang dat zo zal blijven, aangezien Israël regelmatig grote gebieden aanwijst voor evacuatie. Volgens kardinaal Pizzaballa zijn ongeveer tien christenen vertrokken, maar zijn de meesten gebleven. “We proberen ze zoveel mogelijk te helpen en humanitaire steun te bieden.
We willen zoveel mogelijk mensen in Gaza helpen, niet alleen de christelijke gemeenschap.” Het terrein van de Heilige Familieparochie, de enige katholieke parochie in de Gazastrook, fungeert sinds het begin van de oorlog als een veilige haven voor velen. Toch is de bescherming die de parochie kan bieden beperkt.
Het enige wat gelovigen kunnen doen is bidden en zoveel mogelijk humanitaire hulp bieden
“Absolute veiligheid bestaat hier niet, zoals we helaas in het verleden al hebben ervaren.” Zo werden in december 2023 twee vrouwen op het parochieterrein doodgeschoten door een sluipschutter, en vielen er verschillende gewonden toen de locatie in juli 2025 door een – volgens Israël verdwaalde – raket geraakt werd. “Bovendien is het complex niet bijzonder stabiel. Het zijn oude gebouwen, dus een krachtige drukgolf is al genoeg om schade aan te richten.”
Desondanks is de kardinaal ervan overtuigd dat er een toekomst voor de christelijke gemeenschap in Gaza is. “Er zullen mensen vertrekken, maar zeker niet allemaal. Sommigen weten niet eens waar ze heen zouden moeten, niet iedereen heeft de middelen om te vertrekken. Het parochiecentrum zal ongetwijfeld blijven. Ik geloof dat er een christelijke gemeenschap in Gaza blijft bestaan.”
Ook in de andere Palestijnse gebieden, namelijk de Westelijke Jordaanoever en Oost-Jeruzalem, wonen christenen. Hun situatie wordt eveneens moeilijker: druk agressie en aanvallen nemen toe. Taybeh, een vrijwel geheel christelijk dorp op de Westelijke Jordaanoever, lijdt onder steeds brutalere aanvallen van Israëlische kolonisten.
Kardinaal Pizzaballa ziet de intimidatie, maar ook “economische druk, omdat er overal een gebrek aan werk is. En dan is er nog de beperkte bewegingsvrijheid, controleposten, afsluitingen die het leven moeilijk maken”.
Een bezoek van paus Leo XIV ziet de kardinaal vanwege alle onrust voorlopig niet snel gebeuren, maar wel merkt hij een duidelijke affiniteit voor het Heilig Land bij deze paus, net als bij zijn voorganger Franciscus het geval was. “Paus Leo onderhoudt ook contact met de gemeenschap in Gaza. Hij spreekt publiekelijk over onze situatie. Hij doet wat hij kan.
Ook de diplomatie van het Vaticaan werkt voor ons, voor zover dat in deze moeilijke situatie mogelijk is.” Het Vaticaan is voorstander van een tweestatenoplossing voor het conflict in het Midden-Oosten en heeft Palestina officieel erkend. Israël wijst de mogelijkheden voor een onafhankelijk Palestina consequent af. “De tweestatenoplossing blijft voor mij de ideale oplossing, maar lijkt steeds minder realistisch”, verzucht Pizzaballa.
Door alle onzekerheid is het moeilijk om in de toekomst van de christelijke gemeenschappen in het Heilig Land te investeren. “In deze situatie is het extreem moeilijk om over toekomstige projecten of vooruitzichten te praten. We weten niet wat er gebeurt of hoe de situatie zich ontwikkelt. Je kunt de toekomst hier niet voorspellen.
Daarom is het moeilijk om een woord van hoop uit te spreken – ook al is dat wel onze wens. Natuurlijk bieden we humanitaire hulp, we onderhouden scholen, werken in de gezondheidszorg. We proberen mensen weer aan werk te helpen – dat is niet eenvoudig.” Daarbij krijgt kardinaal Pizzaballa veel hulp van de internationale katholieke gemeenschap.
“We krijgen veel steun van de wereldkerk. Veel bisdommen wereldwijd steunen ons, ook in Afrika. Ze sturen bijdragen voor materiële hulp. En ze sturen ons brieven en boodschappen van solidariteit. Dat is heel fijn.”
