Eindredacteur
1300 jaar geleden overleed de heilige Oda in het Brabantse Sint-Oedenrode. Daar wordt uitgebreid bij stilgestaan. Niet alleen in Sint-Oedenrode zelf, maar ook door het bisdom Den Bosch, dat een gezinsbedevaart naar de jubilerende heilige organiseert.
Ze werd geboren rond 680 als koningsdochter in Schotland en overleed in 726 als kluizenares in Noord-Brabant. Dertien eeuwen later is de heilige Oda nog altijd springlevend in Sint-Oedenrode. Niet alleen is het dorp zelf naar haar vernoemd, maar ook dragen een plein en een school haar naam en wordt ze geëerd met beelden.
Haar sterfdag wordt dan ook uitgebreid gevierd door – jawel – de Heilige Odaparochie in Sint-Oedenrode. Op 30 november 2025 is het jubileumjaar geopend; tot november dit jaar wordt Oda gevierd met onder meer een kunstexpositie, lezingen en een fietstocht.
“Haar twaalfde eeuwfeest is in 1926 uitgebreid gevierd; daar bestaan nog oude foto’s van. Het is onwaarschijnlijk hoeveel mensen toen naar Sint-Oedenrode kwamen voor het jubileum”, vertelt Manon van den Broek van de Odaparochie.
“Dan kunnen we nu met het dertiende eeuwfeest niet zeggen dat we er niets aan doen. Het is niet vanzelfsprekend om een tamelijk onbekende heilige te vieren, maar als je haar verhaal leest, zie je dat ze mensen vandaag de dag ook nog iets te vertellen heeft.”
De heilige Oda was blind bij haar geboorte. Haar vader, een Schotse vorst, stuurde haar naar het graf van de heilige Lambertus van Maastricht, waar wonderen zouden gebeuren. Oda kreeg daar haar zicht terug, maar toen haar vader haar vervolgens wilde uithuwelijken, koos Oda voor een leven met God en sloeg ze op de vlucht.
Na vele omzwervingen kwam ze terecht op de plek van het huidige Sint-Oedenrode, waar ze ook is overleden. In de eeuwen daarna ontstond rondom haar sterfplaats een bedevaartsoord. “Het thema van het feestjaar is: ‘Niet zomaar kijken, maar zien – reis mee met Oda’. Dat betekent eigenlijk: zien met je hart, dus God volgen, op Hem vertrouwen en God leren kennen”, legt Van den Broek uit.
“Oda heeft een keuze gemaakt: van doen wat van je verwacht wordt naar een zelfstandig leven met God. Dat geldt nu nog steeds: er worden dingen van ons verwacht, er zijn allerlei sjablonen waar je in kunt stappen. Maar als je in gesprek gaat met God, kun je een andere weg bewandelen.”
Een hoogtepunt vindt plaats op 6 juni. Dan voert de jaarlijkse gezinsbedevaart van het bisdom Den Bosch naar Sint-Oedenrode; de inschrijving daarvoor is al geopend. “Wij koppelen de jaarlijkse gezinsdag altijd aan een heilige”, vertelt Ingrid van Meer van het familiepastoraat van het bisdom.
“Oda heeft iets dat heel aantrekkelijk is voor gezinnen: jezelf vrijvechten, lef tonen. Ze moet prinses worden, maar realiseert zich: dat is een heel gekaderd leven, terwijl ze er juist voor de mensen wil zijn, de wereld in wil trekken. Dat past fantastisch bij het familiepastoraat: het missionaire, naar buiten trekken, de ander zien, dat is ook ons verlangen. Dan is de koppeling al helemaal mooi.”
De gezinsdag is bedoeld voor families met kinderen in de basisschoolleeftijd. Op het programma staan geloofsverdieping en activiteiten met een knipoog naar Oda: van een workshop doedelzak spelen vanwege haar Schotse roots tot oermoes maken en haardkoeken bakken als verwijzing naar haar kluizenaarsleven.
‘Als je andere gezinnen treft, voel je je minder eenzaam. Dat maakt de gang naar de kerk ook weer makkelijker.’
“We hopen te bereiken dat mensen net als Oda het lef tonen om tot stilte te komen”, zegt Van Meer. “En dan mogen ze laten gebeuren wat er gebeurt. Wie weet komen ze dan tot reflectie, tot inzicht, tot een contactmoment met God misschien wel.”
Met de gezinsdag hoopt het Bossche familiepastoraat het geloofsleven binnen gezinnen te versterken. “Als je zo’n dag organiseert waar gezinnen vanuit parochies naartoe kunnen, zijn ze even ondergedompeld in een andere wereld. Ze zijn op een andere manier samen bezig. Dat is een stimulans om in vreugde weer thuis verder te gaan.” Van Meer verwacht een stuk of 300 deelnemers.
Dat biedt volop mogelijkheden tot contact met andere katholieke gezinnen. “Als je daar andere gezinnen treft, voel je je minder eenzaam. Dat maakt de gang naar de kerk ook weer makkelijker, want je voelt je gesteund en je ontmoet gelijkgestemden. Want dat is eigenlijk ons hoofddoel: om de thuiskerken weer tot leven te brengen en Jezus weer onderdeel van het gezin te maken.”
Ook binnen Sint-Oedenrode wordt de link naar de volgende generatie gelegd met een basisschoolproject. “Oda is belangrijk voor Sint-Oedenrode; haar verhaal wordt van generatie op generatie doorgegeven.”
De parochie heeft zelf het initiatief voor het scholenproject genomen en verzwijgt daarbij niet dat Oda een echte katholieke heilige is. “Dat is wel spannend, want dan moet je God noemen. Maar we gaan het woord ‘God’ niet uitwissen, want Oda was niet alleen maar een seculiere dame.”
De heilige biedt, zeker in ‘haar’ Sint-Oedenrode, ook kansen om het gesprek over het geloof aan te gaan met mensen die op een afstand van de Kerk staan: “Als je hier woont, krijg je haar verhaal vanzelf mee. Dan is het makkelijker om over Oda te beginnen dan over Jezus of over God.”
Dit artikel kwam tot stand met steun van het Instituut voor Huwelijk, Gezin en Opvoeding (IHGO). Zie ook kn.nl/gezin.
