Redacteur Nieuwe Media
Hulpbisschop Rob Mutsaerts van Den Bosch waarschuwt paus Leo XIV in een open brief voor “protestantisering” van de Kerk. Volgens hem legt het synodale proces te veel nadruk op inspraak en menselijke ervaringen, ten koste van verkondiging, bekering en het bewaren van het geloof. De brief kon op veel reacties rekenen, maar ook op kritiek.
“De wereld wacht niet op nóg een organisatie die naar haar luistert”, schrijft Mutsaerts aan het einde van zijn brief. “De wereld wacht op iemand die haar vertelt waarvoor zij geschapen is.” Daarmee vraagt hij paus Leo XIV om opnieuw de nadruk te leggen op “Christus, bekering, heiligheid, Eucharistie, evangelisatie en het heil van de zielen”.
Mutsaerts publiceerde de brief op 13 augustus in het Nederlands en Engels op zijn weblog Paarse Pepers.
Na jaren van synodale consultaties, bijeenkomsten en documenten vraagt hij zich af wat het synodale proces concreet heeft opgeleverd: heeft het geloof zich verdiept, is er meer bekering, gaan meer mensen naar de kerk, zijn er meer priesterroepingen? “Wanneer men dergelijke vragen stelt, kan men onmogelijk de Synode als een succes beschouwen.”
Hij is vooral kritisch op het feit dat het synodale proces geen duidelijk einde kent. De implementatiefase loopt door tot de geplande kerkelijke assemblee in Rome, in oktober 2028. Wat begon als een synode van 2021 tot 2024 dreigt daardoor volgens hem “een permanente bestuursvorm” te worden.
De Kerk moet haar geloof volgens hem niet afleiden uit de ervaringen en verlangens van gelovigen: “Christus heeft geen discussiegroep opgericht. Hij riep apostelen. Hij gaf hun gezag.”
Mutsaerts spreekt van een dreigende “protestantisering van het katholieke kerkbegrip”. Hij ziet overeenkomsten tussen elementen van de moderne synodale cultuur en ontwikkelingen die al langer zichtbaar zijn in protestantse kerken: meer participatie, bestuurlijke inspraak, decentralisatie, nadruk op individuele ervaring en minder vanzelfsprekend hiërarchisch gezag.
“Waarom zou de katholieke Kerk dan precies de bestuurlijke en pastorale patronen overnemen van kerkgenootschappen die dezelfde secularisatie vaak nog eerder en sterker hebben ondergaan?”
Bisschop Gerard de Korte, Mutsaerts’ eigen bisschop, reageerde kritisch. Mutsaerts had vooraf geen overleg met hem gevoerd, zei De Korte tegen het Nederlands Dagblad, en als zijn hulpbisschop geen verdeeldheid wilde zaaien, was “een persoonlijke brief aan de paus de koninklijke weg geweest”.
De Korte benadrukte daarbij dat de Nederlandse bisschoppen, op uitdrukkelijk verzoek van zowel paus Franciscus als paus Leo XIV, gewoon doorgaan met de opbouw van een synodale Kerk. Op 16 oktober organiseren de Nederlandse bisschoppen en religieuzen in het Sint Janscentrum in Den Bosch nog een landelijke inspiratiedag over synodaliteit.
Mutsaerts zegt desgevraagd bewust voor een open brief te hebben gekozen. “De kwestie overstijgt de geadresseerde”, laat hij aan Katholiek Nieuwsblad weten. “Het gaat om een onderwerp van publiek belang; de kwestie gaat de hele kerkgemeenschap aan.”
Zijn brief heeft volgens hem “geen beschuldigend karakter”, maar is “met argumenten omkleed en hoffelijk geformuleerd”. Hij zegt inmiddels bijna honderd reacties te hebben ontvangen, voornamelijk uit het buitenland. Drie daarvan waren negatief, waaronder die van De Korte.
De open brief is hier te lezen.
