Sinds een jaar of tien houdt de Sint-Jozefkerk in Amsterdam, beter bekend als De Papegaai, middagen van barmhartigheid. Mensen die door de razend drukke Kalverstraat lopen, worden uitgenodigd om binnen een kaarsje aan te steken en een moment van bezinning te pakken.
Deze middag is het erg druk in de winkelstraat. Zo’n zeven vrijwilligers staan met dozen met kaarsjes buiten om mensen uit te nodigen de kerk in te komen.
Binnen heerst een serene rust, hoewel er voortdurend nieuwe mensen door het gangpad naar voren lopen, waar het Allerheiligste in een monstrans op het altaar staat uitgesteld. Daar steken zij hun kaarsje aan. Sommigen nemen ook een intentiebriefje aan of nemen even plaats op de mooie roodpluchen banken om in gebed te gaan.
Je ziet een bonte mix aan nationaliteiten, jonge en oudere mensen. Toeristen met rolkoffers. Een moeder met een dochter en haar baby, een vader met zijn jonge zoon.
Het initiatief voor deze evangelisatiemiddagen is afkomstig van de Emmanuelgemeenschap, waarvan de toegewijde zusters toentertijd hun thuis vonden in de kerk. Isabella Wijnberg, lid van de werkgroep die de middagen organiseert: “Maar het is uitdrukkelijk niet het idee dat we dit doen met enkel onze gemeenschap.”
“We doen het juist samen met de parochie en vrijwilligers van divers pluimage. Waar het om gaat, is dat we de kerk opendoen en mensen uitnodigen om de stap te zetten waar zij aan toe zijn.”
Ze vervolgt: “De vrijwilligers hebben verschillende functies. Sommigen staan op straat, anderen zorgen voor de ontvangst binnen en leggen mensen uit wat ze kunnen doen. Zij proberen ook te ontdekken wat voor die persoon op dat moment belangrijk is en daarin begeleiden ze hem of haar.”
“Daarnaast hebben we altijd een of twee priesters die als biechtvader of voor een gesprek beschikbaar zijn. En er is een muziek- en gebedsteam, dat zorgt voor de muziek en iets van een gebedje of een bijbeltekst.” Aan het einde van de rondgang krijgen mensen bovendien een korte bijbeltekst aangeboden, in het Nederlands of het Engels.
“Dat laatste is soms bijzonder”, zegt Wijnberg, “want dat is weleens precies dát waar mensen mee bezig zijn geweest in hun gebed.” Daar kent ze mooie voorbeelden van. “Zo schreef iemand eens op haar briefje: ‘help me met lief te hebben’. Ze kreeg de tekst: ‘Ik haal het hart van steen uit uw binnenste weg en geef u een hart van vlees’, uit Ezechiël 36.”
Zachte zang stroomt de kerk in, begeleid door een gitaar. Sommige mensen gaan even zitten en nemen een moment van rust. Vrijwilliger Kitty wenst intussen een Italiaanse man hartelijk welkom. Hij vertelt dat hij de kerk elke dag bezoekt om er te bidden. Vandaag wil hij ook wel een kaarsje aansteken, zegt hij als Kitty hem daartoe uitnodigt, en een intentiebriefje in de doos doen.
Verderop wordt Leon, die vandaag ook meehelpt, aangesproken door een vrouw die gebaart dat ze geld nodig heeft om te eten. Hij tast in zijn zakken, maar vindt geen contant geld en zegt: “Maar we zullen voor u bidden.” Als ze vertrokken is, loopt hij de kerk in, zoekt een rustige plek en voegt de daad bij het woord.
Wijnberg: “Wij zijn natuurlijk geen hulporganisatie. En ja, op het moment dat je bijvoorbeeld een huis zoekt, in paniek bent en geen idee hebt waar je naartoe moet, zul je daar misschien sneller over beginnen. We kunnen dan samen met iemand bidden en God zijn werk laten doen.”
“Dat geldt ook voor de intentiebriefjes waarop mensen een vraag of een gebed kunnen noteren en die in de ‘joy en worries-box’ [‘vreugde- en zorgendoos’, red.] gaan. Die lezen wij niet, maar daar bidden we uiteraard wel voor.”
De uitdagingen waar de organisatoren iedere keer weer voor staan zijn de hoeveelheid mensen die ze te verwerken krijgen – “Vaak komt er in die twee uur wel zo’n man of vier- of vijfhonderd binnen” – en het vinden van voldoende vrijwilligers. “Dus ja, het is altijd wel een beetje spannend als we dit organiseren”, zegt Wijnberg.
‘Ik denk dat wij als kerk een opdracht hebben om iedereen welkom te heten’
Vervelende dingen zijn er de afgelopen tien jaar overigens niet gebeurd. “Ja, buiten krijg je weleens een negatieve reactie. Dat mensen zeggen: ‘nee, ga weg’ of: ‘ik heb hier geen zin in’, maar binnen gebeurt er eigenlijk nooit iets. We hebben weleens iemand in de kerk gehad die dronken was. Die hebben we even rustig laten zitten en toen weer naar buiten begeleid. Tja, ook voor hem was de kerk open.”
Er is wel altijd een kerkwacht aanwezig. En de groep van vrijwilligers is ook groot genoeg om eventuele incidenten op te kunnen vangen, geeft ze aan.
Wijnberg: “Ik denk dat wij als kerk een opdracht hebben om iedereen welkom te heten. En ik vermoed dat mensen best een drempel ervaren om zomaar bij de Eucharistie binnen te lopen als je geen idee hebt van wat daar gebeurt. Zo’n middag gewoon maar de kerkdeuren opengooien en zeggen: kom binnen, ik geloof dat dat drempelverlagend werkt.”
“Evangelisatie is een heel grote term, maar betekent eigenlijk dat je de ander de schat die we als katholieke Kerk hebben ook gunt, en daar wegen voor opent. Dit is een van die wegen. En al zou het maar voor één persoon zijn dat je zo’n middag organiseert, dat is al voldoende.”
