Redacteur Nieuwe Media
De Bellende Engel op de Sint-Janskathedraal in ’s-Hertogenbosch wordt opnieuw onder de aandacht gebracht met een software-update en verrekijkers voor bezoekers. Het kunstwerk uit 2011 blijft op dezelfde plek, maar moet beter vindbaar en interactiever worden.
De Bellende Engel maakt deel uit van de beeldengroep op de Sint-Jan en is sinds 2011 te zien aan de zuidkant van de kathedraal, op ongeveer vijftien meter hoogte.
Het werk maakt deel uit van een serie beelden van de Amersfoortse beeldhouwer Ton Mooy, die voor de kathedraal onder meer veertien engelen maakte. De laatste engel kreeg bewust een eigentijdse vorm, met mobiele telefoon en moderne kleding. Volgens Laura de Vaan, kerkbestuurslid communicatie bij de Sint-Jan, was dat een bewuste keuze.
“De Amersfoortse beeldhouwer heeft voor de Sint-Janskathedraal diverse consoles, waterspuwers en veertig beelden gehakt, waaronder veertien engelen. Om te laten zien dat de restauratie in deze tijd heeft plaatsgevonden, heeft de beeldhouwer de laatste engel afgebeeld met een mobiele telefoon en gekleed in een broek, met een vrouwelijk gelaat.”
Destijds trok het werk veel aandacht, ook internationaal, juist door de combinatie van religieus erfgoed en een hedendaagse smartphone als attribuut. Het project past binnen een traditie waarin de Sint-Jan ruimte biedt aan eigentijdse kunst binnen een historische context.
Een belangrijk probleem bleek de zichtbaarheid van het beeld. Veel bezoekers weten niet waar de Bellende Engel precies staat. Opvallend genoeg gold dat soms ook voor betrokkenen zelf: zelfs binnen het project werd het beeld niet altijd direct gevonden.
Daarom worden er verrekijkers geplaatst aan het hek bij de Sint-Jan, aan de kant van de Parade. “Door gericht kijkers te plaatsen, kunnen bezoekers de Bellende Engel nu direct zien”, zegt De Vaan. “Weet je eenmaal waar die staat, dan zie je de engel ook zonder kijker.” De fysieke locatie verandert niet. De ingreep moet het werk vooral letterlijk beter “vindbaar” maken.
Ook het telefonische deel van de engel wordt vernieuwd. Het bestaande systeem met een vast bandje en keuzemenu maakt plaats voor een interactiever systeem dat kan reageren op wat gebruikers zeggen. Achter de software zit kunstmatige intelligentie, maar wel binnen duidelijke kaders.
Het systeem moet reageren op vragen, maar mag geen onjuiste of onbedoelde antwoorden geven. “Het bellen met de engel is gemoderniseerd. De digitale mogelijkheden zijn de afgelopen vijftien jaar enorm veranderd. Het gesprek dat nu met het beeld gevoerd kan worden, wordt interactiever.”
Er wordt ook gewerkt aan een meer natuurlijke stem, waarbij bewust wordt gekozen voor een ingesproken stem in plaats van een standaard computerstem.
De ontwikkeling en vernieuwing van de software ligt bij Wij Doen Dingen, een innovatiebureau dat interactieve concepten ontwikkelt waarin technologie, design en storytelling samenkomen. Volgens De Vaan heeft het bureau het concept opnieuw vormgegeven en technisch geactualiseerd.
“Zij hebben de engel naar de huidige tijd gebracht door de software te updaten. Zij zullen de software ook up-to-date houden en onderhouden. In de toekomst willen we de mogelijkheden verder uitbreiden. Met andere woorden: Wij Doen Dingen heeft de Bellende Engel geadopteerd.”
De term “hergeboorte” wordt door de initiatiefnemers gebruikt om de combinatie van technische vernieuwing en betere zichtbaarheid te duiden.
“Het was lastig een woord te vinden dat de lading dekt”, vertelt De Vaan. “Door de update van de software en het plaatsen van de kijkers wordt de Bellende Engel beter zichtbaar en is hij weer bij de tijd.”
Op donderdag 14 mei, Hemelvaartsdag, wordt de vernieuwde engel gepresenteerd in aanwezigheid van onder anderen de burgemeester van Den Bosch. Dan wordt ook het eerste vernieuwde telefoongesprek gevoerd en worden de verrekijkers officieel voor publiek onthuld.
