Sinds donderdag hangen er in het Nationaal Orgelmuseum in het Gelderse Elburg twee bijzondere orgelluiken. “Zulke topstukken komen niet elke week voorbij.”
De orgelluiken uit de zeventiende eeuw lagen eerder opgeslagen in het depot van Museum Catharijneconvent in Utrecht. Dat museum benaderde het Orgelmuseum met de vraag of de orgelluiken wellicht iets voor hen zouden zijn.
Wilma Seijbel, directeur van het Orgelmuseum: “We zeiden meteen “ja”, want dergelijke topstukken komen niet elke week voorbij.”
Orgelluiken zitten aan de frontzijde van een orgel en zijn bedoeld om de binnenkant van een orgel te beschermen tegen vuil en ongedierte. Ze zijn vaak van binnen en buiten fraai versierd.
De orgelluiken in Elburg werden beschilderd door David Colijns, een tijdgenoot van Rembrandt. Ze worden beschouwd als topstukken in de kerkelijke kunst in Nederland.
De orgelluiken zijn hoog aan de muur geplaatst, precies zoals een kerkganger van vroeger ze gezien zou hebben
Toen doemde wel meteen de vraag op waar de orgelluiken in het museum te plaatsen. Seijbel: “Ze hebben een enorm formaat, het is niet één object, maar het zijn er twéé en ze moeten ook nog eens naast elkaar hangen.”
Na herschikking van een zaal en dankzij de expertise van de conservator en een lokale aannemer is er nu een mooie plaats gevonden voor de orgelluiken.
Het orgel waarvoor de luiken in 1525 werden gemaakt, stond in de Kapel ter Heilige Stede in Amsterdam. In 1636 werd dat orgel uitgebreid. Op dat moment zijn ook de luiken aangebracht.
In 1871 werd een nieuw orgel in die kerk geplaatst (die inmiddels Nieuwezijds Kapel heette). De luiken kwamen toen terecht in de collectie van Museum Catharijneconvent en nu dus bij het Nationaal Orgelmuseum. Wilma Seijbel: “We voelen ons bijzonder vereerd, dat het Catharijneconvent deze luiken aan ons toevertrouwt.”
De orgelluiken zijn hoog aan de muur geplaatst, precies zoals een kerkganger van vroeger ze gezien zou hebben.
Conservator Cor van Kooten: ‘Als je de schilderingen van dichtbij ziet, zie je dat de menselijke verhoudingen wat vreemd zijn. Zo zijn de hoofden onevenredig groot en langgerekt. Op grotere hoogte valt alles op z’n plaats, omdat je dan van onderaf kijkt.’
Meer info: nationaalorgelmuseum.nl
