Redacteur Nieuwe Media
Een kerktuin kan meer zijn dan een stukje groen. Dat is de gedachte achter de nieuwe Laudato Si’-tuin bij de H. Hippolytuskerk in Kanis. Initiatiefnemer Bas Oude Ophuis wil er zorg voor de schepping verbinden met ontmoeting en een zichtbaar geloof. Zondag wordt de tuin ingezegend en wordt er na een processie een Mariabeeld geplaatst.
Wie de H. Hippolytuskerk in het kleine buurtschap Kanis binnenkomt, zal de tuin eromheen waarschijnlijk niet direct als bijzonder religieus beschouwen. Maar wie wat langer kijkt, ziet steeds meer verwijzingen naar het geloof. Er staat een Heilig Hartbeeld, een Mariabeeld krijgt binnenkort een prominente plaats en verschillende bomen en planten hebben een religieuze of Bijbelse betekenis.
De tuin heeft een dubbele functie: een plaats om tot rust te komen en een plek waar het geloof zich buiten de kerkdeuren laat zien. Maar de tuin is ook nadrukkelijk een ruimte voor biodiversiteit. Er zijn inheemse planten aangeplant, delen van de tuin mogen wat natuurlijker groeien en er is aandacht voor insecten en vogels.
Initiatiefnemer is Bas Oude Ophuis (41). Hij woont sinds 2020 met zijn gezin in Kanis. Hij heeft van jongs af aan belangstelling voor planten en dieren. Toen hij zich als vrijwilliger voor de plaatselijke parochie wilde inzetten, lag het voor de hand dat hij ook iets met de pastorietuin ging doen.
“Er was niet echt een tuinman en ik vond het leuk om daar iets mee te doen.” De tuin was volgens hem niet verwaarloosd, maar het ontbrak aan samenhang en uitstraling. Aanvankelijk kocht hij zelf planten en kreeg hij ook planten gedoneerd. Later volgde hij een cursus tuinontwerp bij de Volksuniversiteit Het Groene Hart.
In het begin was het vooral een kwestie van de bestaande tuin mooier en aantrekkelijker maken. Later ontstond het idee om van de tuin nadrukkelijk een Laudato Si’-tuin te maken. Een pastoraal medewerker gaf Oude Ophuis vervolgens boeken over Bijbelse tuinen en planten met een religieuze betekenis.
In het najaar van 2025 begon hij na te denken over een grotere herinrichting. De verschillende planten in de tuin waren in de loop der jaren bij elkaar gekomen, maar vormden niet echt een geheel. Tegelijkertijd was Oude Ophuis betrokken geraakt bij gesprekken over de vitaliteit van de parochie binnen het bisdom Rotterdam.
“Toen dacht ik: hoe kunnen we nou meer mensen betrekken en het geloof ook wat meer naar buiten brengen?” De tuin bood volgens hem een mogelijkheid. “Een kerk heeft immers niet alleen een gebouw, maar ook een stukje grond eromheen dat zichtbaar is voor de omgeving.”
De naam Laudato Si’ verwijst naar de encycliek die paus Franciscus in 2015 publiceerde over de zorg voor de schepping. Voor Oude Ophuis is de tuin een kleinschalige manier om die oproep te beantwoorden. “Het stukje rentmeesterschap van oudsher, dat vind ik echt een mooi doel op zich. En dat is volgens mij een heel behoudend, klassiek thema binnen het geloof.”
‘Als katholieken moeten we meer naar buiten treden en laten zien wat voor moois we hebben’
Hij vindt het opmerkelijk dat zorg voor de schepping soms vooral als een links thema wordt gepresenteerd. Zelf ziet hij daar weinig aanleiding toe. “Sinds wanneer is zorg voor de schepping iets links?” Voor hem gaat het eerder om een klassiek christelijk idee: de aarde is niet alleen een stuk grond waar zo efficiënt mogelijk gebruik van moet worden gemaakt, maar iets waarvoor de mens verantwoordelijkheid draagt.
Die verantwoordelijkheid krijgt in Kanis nu heel concreet vorm. Een zomereik die Oude Ophuis in 2021 plantte, is inmiddels uitgegroeid tot een flinke boom. Ook staat er een winterlinde, die vanwege haar religieuze associaties ook wel als Mariaboom wordt gezien. De knotwilgen passen volgens hem bij het landschap van de polder en het veenweidegebied.
Andere veranderingen zijn minder zichtbaar, maar voor de biodiversiteit belangrijk. De laurierhagen zijn verdwenen en maakten plaats voor een gemengde haag met onder meer rode beuk, veldesdoorn en liguster. In de borders staan planten als wilde marjolein, vlinderstruik en koninginnekruid. “Een tuin hoeft niet voortdurend helemaal gewied en netjes te zijn. Sommige planten mogen spontaan opkomen, zoals vingerhoedkruid en keizerskaars. Juist die ruimte voor natuurlijke processen vind ik belangrijk.”
Oude Ophuis ziet tuinen als kleine stapstenen voor de natuur. Insecten zoals bijen kunnen maar een beperkte afstand afleggen om voedsel te zoeken. . “Iedere vierkante meter groen kan helpen”, legt hij uit. “Als er op verschillende plaatsen bloeiende planten en andere groene plekken zijn, kunnen die samen een netwerk vormen.”
Maar de tuin is meer dan een ecologisch project. Oude Ophuis wil dat het geloof er zichtbaar is. Het Heilig Hartbeeld stond jarenlang binnen, maar werd onlangs naar buiten verplaatst. Het Mariabeeld dat zondag wordt geplaatst en ingezegend, is door een parochiaan geschonken. Andere parochianen maakten de sokkel waarop het beeld komt te staan.
Tijdens de viering wordt het Mariabeeld in een processie door het dorp naar de tuin gedragen. “Ik vind een tuin rond een kerk, een pastorie, bij uitstek een visitekaartje. Eigenlijk vind ik dat we als katholieken meer zichtbaar moeten zijn en meer naar buiten moeten treden. En laten zien wat voor moois we hebben.”
Hij hoopt dat de tuin zo ook mensen aanspreekt die niet regelmatig in de kerk komen. De tuin is vrij toegankelijk voor wandelaars en fietsers. Er zijn plekken om te zitten, te bidden of te mediteren. In de toekomst zou de tuin volgens Oude Ophuis ook gebruikt kunnen worden voor andere activiteiten.
Bij de aanleg van de tuin hielpen verschillende parochianen mee. Een klein groepje onderhoudt de tuin, terwijl voor grotere werkzaamheden soms vijf tot zeven mensen worden gemobiliseerd. Oude Ophuis: “Ik hoop eigenlijk dat meer mensen zich ermee gaan bemoeien.” Met name de betrokkenheid van jongeren vindt hij belangrijk. De gemeenschap is klein en bestaat voor een groot deel uit oudere mensen. Tegelijkertijd ziet hij juist onder jongere mensen belangstelling voor geloof, symboliek en rituelen.
Zondag 13 september wordt de tuin officieel ingezegend. De viering in de H. Hippolytuskerk begint om 10.00 uur. Daarna volgt rond 11.00 à 11.30 uur een korte processie door Kanis met het Mariabeeld, dat vervolgens in de tuin wordt geplaatst en ingezegend. De kinderen van de kinderwoorddienst dragen ook bij aan de opening: zij zullen een geschonken picknicktafel beschilderen voor de tuin.
