De restauratie van het wereldberoemde Lam Gods-retabel in Gent loopt opnieuw vertraging op. Pas in het voorjaar van 2027 zal het vijftiende-eeuwse meesterwerk van de gebroeders Van Eyck in volle glorie te bewonderen zijn in de Sint-Baafskathedraal.
Reden voor het uitstel is de ontdekking van nieuwe overschilderingen op de bovenste middenpanelen, zo werd woensdag duidelijk tijdens een persmoment in het restauratieatelier.
De restauratie, die in 2012 begon, heeft al vaker voor verrassingen gezorgd. Onder dikke vernislagen en later aangebrachte verflagen kwam stukje bij beetje het oorspronkelijke werk uit 1432 tevoorschijn.
Volgens het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (KIK), dat het herstel uitvoert, werden ook tijdens deze slotfase opnieuw omvangrijke overschilderingen aangetroffen, waarschijnlijk aangebracht in de zestiende eeuw om kleine beschadigingen te maskeren.
“Dat vergt extra tijd en precisie”, lichtte de verantwoordelijke restaurator toe. “We willen ook in deze laatste fase niets overhaasten. Alles wordt met dezelfde zorgvuldigheid aangepakt als in de eerdere fases.”
Om het onderzoek en de restauratie voort te zetten, stelt de Vlaamse regering nog eens 319.000 euro extra ter beschikking. Ministers Caroline Gennez (Cultuur) en Ben Weyts (Onroerend Erfgoed) brachten een werkbezoek aan het atelier en onderstreepten het belang van een zorgvuldige afwerking.
In totaal loopt het prijskaartje van de restauratie nu op tot zo’n vijf miljoen euro. Ook het Fonds Baillet Latour draagt bij aan de financiering.
De beslissing om extra onderzoek te doen en ook de bovenste panelen volledig te restaureren, kwam er na overleg met een internationale commissie van experts, de nationale adviesraad en de Vlaamse Topstukkenraad.
De restauratie vindt plaats in het Museum voor Schone Kunsten (MSK) in Gent, waar bezoekers het minutieuze werk van dichtbij kunnen volgen. Tegelijkertijd krijgen toeristen en gelovigen in de Sint-Baafskathedraal al een voorproefje: met behulp van augmented reality is het verhaal van het retabel, inclusief de restauratiegeschiedenis, digitaal te beleven.
De eerste resultaten van het herstelproject waren destijds ronduit spectaculair. Vele lagen vernis en overschildering werden verwijderd, waardoor details aan het licht kwamen die eeuwenlang verborgen waren gebleven. Het Lam Gods, een van de meest invloedrijke werken uit de Westerse kunstgeschiedenis, kreeg zo stap voor stap zijn originele uitstraling terug.
Hoewel de voltooiing van de restauratie oorspronkelijk voorzien was voor eind 2026, wordt nu gemikt op een feestelijke heronthulling in het voorjaar van 2027. Dan zal het volledige altaarstuk – dat bestaat uit achttien panelen, waarvan sommige dubbelzijdig beschilderd – opnieuw een centrale plaats innemen in de Gentse kathedraal.
Met de afronding van deze monumentale restauratie hoopt Vlaanderen het Lam Gods niet alleen in ere te herstellen, maar ook duurzaam te bewaren voor toekomstige generaties.
