Na de maatschappelijke schok en media-aandacht van de afgelopen jaren lijkt de storm rond kerkuitschrijvingen in België te gaan liggen. In 2024 lieten 4.780 mensen hun naam uit het doopregister verwijderen, een flinke daling ten opzichte van in 2023.
In 2023 schreef een recordaantal van 14.251 mensen zich uit. Uit rapportages van bisdommen en parochies blijkt dat die uitzonderlijke piek volgde op de uitzending van de documentaire Godvergeten, waarin slachtoffers van seksueel misbruik door Vlaamse priesters hun verhaal deden en de discussie over misstanden binnen de Kerk opnieuw oplaaide.
In vergelijking met eerdere jaren, blijkt dat de recente cijfers nog altijd hoger liggen dan vóór 2021. In 2022 en in 2020 vroegen ongeveer 1.200 mensen om schrapping, terwijl 2021 een tijdelijke stijging kende tot 5.237, mede door de publicatie van een Frans rapport over grootschalig kindermisbruik in de Kerk.
De aanvragen lopen verspreid over de acht bisdommen van België, waarbij sommige bisdommen in piekjaren een opvallend grote instroom noteerden.
Het doopsel is een onuitwisbaar sacrament en kan in de Kerk niet ongedaan worden gemaakt. Van ‘ontdopen’ is dus geen sprake. Wat wél kan, is een administratieve schrapping uit het doopregister: je naam wordt verwijderd uit de parochieregisters of er komt een notitie bij en je wordt officieel niet langer als actief lid van de Kerk beschouwd.
In sommige gevallen hebben bisdommen bezwaar aangetekend tegen uitschrijvingen, maar de Belgische gegevensbeschermingsautoriteit oordeelde dat gelovigen onder bepaalde voorwaarden het recht hebben om hun naam uit het register te laten verwijderen.
Sommige mensen denken dat uitschrijvingen tot in het Vaticaan kunnen doorwerken, maar dat is een misverstand. Het Vaticaan houdt geen centraal register van alle katholieken wereldwijd bij. Formeel beperken uitschrijvingen zich tot de lokale parochies. Het is onwaarschijnlijk dat het Vaticaan dit beleid ooit zal wijzigen.
Hoewel de cijfers van 2024 wijzen op een terugkeer naar een structureler niveau, blijft de trend dat gelovigen zich bewuster zijn van hun persoonlijke band met de Kerk en sneller tot actie overgaan bij maatschappelijke schokken en verontwaardiging.
Tegelijk kan de juridische context in de toekomst nog veranderen. Belgische rechtbanken hebben prejudiciële vragen gesteld aan het Europees Hof van Justitie over schrappingen uit doopregisters, wat toekomstige uitspraken kan beïnvloeden.
Wat de toekomst verder zal brengen, is nog af te wachten. De aankomende documentaire De nonnen, waarin uitgetreden zusters en slachtoffers van misbruik hun verhaal doen, zou opnieuw impact kunnen hebben op het aantal aanvragen tot uitschrijving.
