De Kerk en de Spaanse overheid hebben een akkoord getekend over schadevergoedingen voor slachtoffers van seksueel misbruik. Slachtoffers zijn voorzichtig optimistisch: ““Het gaat niet om een heksenjacht, maar om erkenning.”
“Vandaag hebben we een historische schuld vereffend en gerechtigheid gebracht”: met die woorden markeerde de Spaanse minister van Justitie Félix Bolaños op 8 januari de ondertekening van de overeenkomst. Naast de minister hebben ook aartsbisschop Luis Arguello, voorzitter van de Spaanse bisschoppenconferentie, en dominicaan Jesús Díaz Sariego, voorzitter van de Spaanse conferentie van religieuzen, het akkoord ondertekend.
Volgens aartsbisschop Arguello is de overeenkomst “een stap” binnen de “morele verplichting” van de Kerk tegenover slachtoffers van misbruik door geestelijken. “We willen consequent zijn in onze boodschap dat slachtoffers, preventiemaatregelen en schadevergoedingen centraal staan in het leven van de Kerk en de samenleving”, zei hij.
De Spaanse bisschoppen hebben “in deze maanden de expliciete steun van de Heilige Stoel gekregen”, aldus Arguello. “Ons werk is positief beoordeeld. Het Vaticaan heeft ons ook uitgenodigd om dat met andere bisschoppenconferenties te delen.”
Slachtoffers zelf zijn voorzichtig positief. Manuel Barbero, vertegenwoordiger van een slachtoffervereniging, zei in een interview met radiozender RNE dat de overeenkomst weliswaar “historisch” is, maar dat het belangrijk is om “er alert op te zijn dat het akkoord strikt wordt nageleefd”.
“Het gaat niet om een heksenjacht, maar om erkenning. We willen erkenning door de Kerk en genoegdoening door de Kerk”, aldus Barbero.
In het akkoord staat dat er een systeem zal worden opgericht voor schadevergoedingen in gevallen waarin strafrechtelijke vervolging niet meer mogelijk is. Dat kan bijvoorbeeld wanneer de feiten verjaard zijn of wanneer de verdachte al is overleden.
Het ministerie van Justitie en de nationale ombudsman zullen de gevallen beoordelen die in aanmerking komen voor schadevergoeding. Daarna worden die doorgegeven aan de adviescommissie van de Kerk, die voorstellen kan goedkeuren of afwijzen.
De schadevergoeding wordt definitief vastgesteld zodra alle partijen, inclusief het slachtoffer, het met elkaar eens zijn. Bij onenigheid kan de ombudsman een definitieve beslissing nemen.
In december 2022 publiceerde de Spaanse krant El País een driejarig onderzoek dat 1246 slachtoffers van misbruik in de katholieke Kerk aan het licht bracht. Dat zorgde voor veel ophef, waarna het parlement besloot om het handelen van de Kerk bij misbruikbeschuldigingen te onderzoeken.
De Spaanse bisschoppenconferentie aarzelde aanvankelijk om een onafhankelijke commissie in te stellen, maar maakte in 2022 een ommezwaai. Een advocatenkantoor werd aangesteld voor een onderzoek van een jaar naar kerkelijk misbruik. Dat onderzoek leverde bewijs op voor 728 misbruikplegers.
Het onderzoek van de regeringscommissie bracht nog veel grootschaliger misbruik aan het licht. Volgens dat rapport zouden sinds 1940 200.000 minderjarigen door geestelijken zijn misbruikt. Nog eens 200.000 minderjarigen zouden door leken binnen de Kerk zijn misbruikt.
