De Russische bezetting van delen van Oekraïne heeft geleid tot het volledig verdwijnen van katholieke priesters uit die gebieden. Een nieuwe documentaire brengt de vervolging, marteling en verdrijving van geestelijken indringend in beeld.
Vier jaar geleden was Oleksandr Bohomaz werkzaam als kapelaan in een Oekraïens-katholieke parochie in de Zuid-Oekraïense stad Melitopol, samen met pastoor Petro Krenitskyi.
Toen lanceerden Russische troepen op 24 februari 2022 een grootschalige invasie in Oekraïne, als voortzetting van de aanvallen die al in 2014 begonnen, en die tot dan toe al meer dan 14.000 doden hadden geëist.
‘Mensen komen uit Russische gevangenschap naar buiten alsof ze uit Auschwitz komen’
Een week na het begin van de invasie in 2022 “begon de repressie”, zo vertelt Bohomaz in de onlangs verschenen korte documentaire No Priests Left (‘Geen priesters meer over’).
“Priesters werden gearresteerd. Ze werden verhoord. Ze werden mishandeld. Ze werden vastgehouden in martelkamers”, aldus Bohomaz. Zelf werd hij ook in december 2022 gedeporteerd uit het door Rusland bezette Melitopol.
Hij voegt eraan toe: “Mensen komen uit Russische gevangenschap naar buiten alsof ze uit Auschwitz komen. En velen komen er zelfs niet uit, omdat ze daar sterven.”
In juni 2024 verklaarde grootaartsbisschop Svjatoslav Sjevtsjoek, hoofd van de Oekraïens-katholieke Kerk, in een interview met het mediakanaal Ukrinform dat als gevolg van Ruslands oorlog tegen Oekraïne “er vandaag geen enkele katholieke priester meer is in de bezette gebieden – noch Grieks-katholiek noch rooms-katholiek”.
Die grimmige realiteit leidde tot de titel van de documentaire, onderdeel van het filmproject A Faith Under Siege (‘Een belegerd geloof’). Dit documentaire-initiatief wordt gedragen door het Ukraine Freedom Project, een niet-gouvernementele organisatie uit de VS die humanitaire hulp naar de frontlinies in Oekraïne brengt.
In de film No Priests Left verschijnen, naast de priesters Bohomaz en Krenitskyi, ook de Oekraïens-katholieke aartsbisschop Borys Gudziak van Philadelphia en de jezuïet Andrij Zelinsky, plaatsvervangend hoofdaalmoezenier van de Oekraïens-katholieke Kerk.
Zowel aartsbisschop Gudziak als pater Zelinsky wijzen op het lange historische precedent van Russische vervolging van Oekraïense christenen die niet verbonden zijn aan de Russisch-orthodoxe Kerk – vanaf de tsaristische periode tot in de communistische tijd.
De Russische aanvallen op deze christenen – evenals op joodse en islamitische gemeenschappen – in Oekraïne zijn een opvallend kenmerk van de oorlog geworden. Volgens de filmmakers maakt deze strategie deel uit van het “als wapen inzetten” van het orthodoxe christendom van Rusland.
In maart 2024 bestempelde de Russisch-orthodoxe Kerk Ruslands oorlog tegen Oekraïne als een “heilige oorlog”, waarbij Rusland “de wereld beschermt tegen de opmars van het globalisme en de overwinning van het Westen dat in satanisme is vervallen”.
Patriarch Kirill, het hoofd van de Russich-orthodoxe Kerk, zei in een preek in september 2022 dat Russische militairen die in Oekraïne sneuvelen, door hun dood “van al hun zonden” zullen worden gereinigd.
“Het is dezelfde manier waarop islamitische extremisten hebben geprobeerd martelaren te creëren met behulp van religie”, legt Steven Moore, producent van de documentaire, uit. “Dat is wat patriarch Kirill doet. Katholieken, baptisten, presbyterianen, pinkstergelovigen – het zijn allemaal mensen die wij hebben ontmoet en die door de Russen zijn gemarteld of dierbaren hebben verloren.”
Sinds de grootschalige invasie van Rusland in 2022 zijn ongeveer 700 kerken en andere religieuze gebouwen beschadigd of verwoest. Katholieke kerken en eigendommen zijn in beslag genomen en opnieuw ingewijd voor de Russisch-orthodoxe Kerk, wat door de leiding van de Oekraïens-katholieke Kerk als heiligschennis wordt bestempeld.
Aartsbisschop Gudziak benadrukt dat “wereldwijde bewustwording, gebed en actie cruciaal zijn” om verdere wreedheden te voorkomen. Volgens hem is het van cruciaal belang dat mensen van goede wil “zien wat er is gebeurd, het bijbelse karakter van deze oorlog onderkennen en alles doen wat wij geestelijk, maatschappelijk of politiek kunnen doen om de onschuldige slachtoffers te helpen”.
> Bekijk hier de documentaire No Priests Left:
