Hulpbisschop Rob Mutsaerts uit kritiek op het Vaticaanse standpunt over de titel ‘medeverlosseres’. Hij stelt dat Maria’s medewerking aan de verlossing Christus’ unieke rol niet bedreigt en onderdeel is van eeuwenoude katholieke traditie.
Mutsaerts, hulpbisschop van bisdom ’s-Hertogenbosch reageert scherp op kardinaal Víctor Manuel Fernández, prefect van de dicasterie voor de Geloofsleer, over de mariale titel Co-Redemptrix (‘medeverlosseres’). Volgens Mutsaerts veroorzaakt het recente Vaticaanse document Mater Populi Fidelis “verwarring over Maria’s rol in de verlossing” en schuift het een eeuwenoude traditie aan de kant.
In een artikel van EWTN Lage Landen zegt Mutsaerts dat de unieke positie van Christus onaantastbaar blijft en dat samenwerking met Maria geen rivaliteit inhoudt. Maria heeft volgens hem op ondergeschikte wijze bijgedragen aan het verlossingswerk van Christus, zoals altijd in de katholieke traditie werd vastgesteld.
“De term is niet zo schokkend als sommigen vrezen. En eerlijk gezegd: als kardinaal Fernández bang is dat mensen Maria op gelijke voet zetten met Christus, dan is het probleem niet bij Maria, maar bij Fernández.” Mutsaerts wijst op een lange traditie van zorgvuldige formuleringen.
Heiligen en pausen hebben de term door de eeuwen heen gebruikt om Maria’s bijzondere rol te beschrijven zonder Christus’ unieke verlossingswerk aan te tasten. Zo spraken Bonaventura en Bernardinus van Siena over Maria’s medewerking in de verlossing, en erkenden pausen als Leo XIII, Pius X en Benedictus XV haar bijzondere verbondenheid met Christus.
Over Benedictus XV schrijft Mutsaerts: “Benedictus XV gebruikte woorden die vandaag als gevaarlijk zouden gelden: hij noemde haar strijd aan het kruis ‘bijna gelijk’ in intentie aan die van Christus – bijna, herhaal ik nog maar eens, niet echt, en alleen de slecht luisterende wereld zou het verschil niet horen.”
Het is een vreemd verschijnsel dat Fernández een woord wil verbannen omdat hij bang is dat het verkeerd wordt begrepen
Hij legt uit dat de term niet voortkomt uit menselijke vindingrijkheid, maar uit de manier waarop God in de geschiedenis van de verlossing door mensen werkt. Iedere stap in de heilsgeschiedenis toont volgens hem dat God “niet handelt ondanks de mens, maar door de mens”. Maria’s instemming met Gods plan vormt het eerste en misschien wel helderste voorbeeld van deze samenwerking.
Tijdens het Tweede Vaticaans Concilie wilden behoudende bisschoppen Maria uitroepen tot medeverlosseres, maar het Concilie koos ervoor haar rol op te nemen in het document Lumen Gentium onder de titel ‘middelares’. Zo bleef het onderscheid tussen Jezus en Maria behouden en werd er rekening gehouden met oecumenische gevoeligheden, vooral in de relatie tot orthodoxe en protestantse kerken.
“Het is een vreemd verschijnsel dat Fernández een woord wil verbannen omdat hij bang is dat het verkeerd wordt begrepen”, aldus Mutsaerts. “Je zou verwachten dat je dan eerst probeert het wél te laten begrijpen door het gewoon uit te leggen. Als je zegt dat een theologische term gevaarlijk is, zou men kunnen uitleggen dat ‘co’ komt van cum: ‘met’. Het is geen nevenschikkende term.”
Het recente document van het Vaticaan stelt dat Maria “als moeder, niet als medeverlosseres” aan de Kerk is gegeven. Mutsaerts stelt echter dat correcte erkenning van Maria’s rol de unieke positie van Christus niet bedreigt. Voor hem is het erkennen van Maria’s medewerking een manier om de rijkdom van het geloof en de traditie uit te dragen, zonder Christus’ verlossingswerk te verkleinen.
Het debat over de titel ‘medeverlosseres’ raakt aan vragen over de interpretatie van eeuwenoude teksten en de balans tussen geloofstraditie en moderne gevoeligheden. Voor Mutsaerts is het duidelijk dat uitleg en onderwijs belangrijker zijn dan het vermijden van mogelijke misverstanden.
