Een AI-versie van de paus waarbij mensen virtueel op audiëntie kunnen komen? Het idee werd aan paus Leo XIV voorgesteld, maar hij veegde het resoluut van tafel.
“Als er iemand is die níét door een avatar vertegenwoordigd zou moeten worden, dan staat de paus hoog op die lijst”, zo zei paus Leo in een interview met Crux-journaliste Elise Allen. Uit dat interview werden eerder al delen gepubliceerd, waarin de 70-jarige paus onder meer praat over de uitdagingen van het pausschap en polarisatie in Kerk en samenleving.
Vandaag verschijnt het gehele interviewboek dat Allen schreef, vooralsnog enkel in het Spaans, op basis van twee uitvoerige gesprekken van anderhalf uur met de paus. En werden er nieuwe fragmenten wereldkundig gemaakt, waarin hij onder meer spreekt over de misbruikcrisis, de acceptatie van LHBT’ers in de Kerk en de controverses rondom de liturgie van voor het Tweede Vaticaanse Concilie.
Over die beide laatste thema’s plaatst hij zich in de lijn van zijn voorganger Franciscus, maar met een iets verzoenendere toon naar conservatieve katholieken die Franciscus in de ene kwestie te los en in de andere kwestie te strikt vonden.
Maar hij spreekt ook over het thema waarmee hij zichzelf nog veel duidelijker dan zijn voorganger wil profileren, namelijk de technologische revolutie en de opkomst van kunstmatige intelligentie.
Het menselijke hart zal verloren gaan te midden van de technologische ontwikkeling, zoals de zaken er nu voorstaan
“Onlangs vroeg iemand toestemming om een kunstmatige versie van mij te maken, zodat iedereen via een website een persoonlijke audiëntie met ‘de paus’ kon hebben”, zo vertelt hij aan Allen. “Die AI-paus zou hen antwoorden geven op hun vragen. Maar ik zei: ‘Dat ga ik niet toestaan.’”
Hij waarschuwt voor het gevaar dat “je uiteindelijk een nepwereld creëert en je je dan afvraagt: wat is nog de waarheid?” Bovendien bestaat het risico dat mensen worden gereduceerd tot “pionnen” of zelfs helemaal worden vervangen.
In de kern draait de pauselijke kritiek op AI om de impact op de notie van menselijke waardigheid. “Ons menselijk leven heeft zin”, zo legt hij uit, “dankzij mensen en ontmoeting, samen zijn, relaties opbouwen en in die menselijke relaties ook Gods aanwezigheid ontdekken.”
Menselijke waardigheid hangt daarom ook nauw samen met het werk dat wij doen. “Dat wij, door de talenten die ons gegeven zijn, kunnen produceren, iets kunnen bijdragen aan de wereld en daarmee ons levensonderhoud verdienen, is een teken van menselijke waardigheid.”
Dat alles staat op het spel wanneer wij steeds meer werk overlaten aan kunstmatige systemen, aldus paus Leo. “Als we de hele wereld automatiseren en slechts een paar mensen de middelen hebben om niet alleen te overleven, maar goed te leven en een zinvol bestaan te leiden, dan is er een enorm probleem.”
Hij benadrukt daarbij dat de Kerk zeker niet tegen technologische vooruitgang is, en dat AI ook veel positieve kansen biedt op allerlei terreinen. Maar de Kerk “houdt ook vast aan het belang van een relatie tussen geloof en rede, en tussen wetenschap en geloof.”
“Ik denk dat, als we die relatie verliezen, de wetenschap achterblijft als een lege, koude huls die grote schade zal aanrichten aan onze menselijkheid. En het menselijke hart zal verloren gaan te midden van de technologische ontwikkeling, zoals de zaken er nu voorstaan.”
