De tijd bleek te kort om alle van tevoren bedachte onderwerpen te bespreken. Toch is de door paus Leo bijeengeroepen vergadering van kardinalen, die gisteren begon en vandaag afgesloten wordt, “van grote betekenis” voor zijn pontificaat.
Met 170 rode kardinaalshoeden aanwezig in Vaticaanstad begon het buitengewone consistorie van kardinalen gisterenmiddag met het zingen van Veni Creator Spiritus in de Synodezaal. Vervolgens begaven de door de paus bijeengeroepen kardinalen zich naar ronde tafels in de Paulus VI-aula, waar zij groepsgesprekken voerden.
In zijn openingswoorden beklemtoonde paus Leo XIV tegenover de kardinalen: “Ik ben hier om te luisteren.”
“Zoals we hebben geleerd tijdens de twee vergaderingen van de bisschoppensynode in 2023 en 2024, impliceert de synodale dynamiek een luisteren bij uitstek”, zei de paus tegen de kardinalen. “Elk moment als dit is een kans om onze gedeelde waardering voor synodaliteit te verdiepen.”
De paus noemde de bijeenkomst “van grote betekenis” en sprak de verwachting uit dat deze samenkomst een van de bepalende momenten van zijn pontificaat zal worden.
“Deze anderhalve dag samen zal richting geven aan onze weg vooruit. We moeten niet toewerken naar een tekst, maar een gesprek voortzetten dat mij zal helpen bij het dienen van de missie van de hele Kerk”, aldus de paus.
Hij speelde duidelijk in op een zorg die tijdens de algemene congregaties voorafgaand aan het conclaaf van mei 2025 – waarin paus Leo werd gekozen – werd geuit, namelijk dat de kardinalen elkaar onvoldoende kenden.
'Wij mogen de opvolger van Petrus niet alleen laten terwijl hij de stormen van de wereld tegemoet treedt'
Leo zei dat de kardinalen, hoewel zij “een zeer diverse groep vormen, verrijkt door een brede waaier aan achtergronden”, toch “allereerst geroepen zijn elkaar te leren kennen en met elkaar in dialoog te treden, zodat wij samen kunnen werken in dienst van de Kerk. Ik hoop dat wij kunnen groeien in communio en zo een model van collegialiteit kunnen bieden.”
Met een oproep tot eenheid, een van de hoofdthema’s van zijn pontificaat, zei paus Leo tegen de aanwezigen: “Eenheid trekt aan, verdeeldheid verstrooit. Daarom moeten wij, om werkelijk een missionaire Kerk te zijn die kan getuigen van de aantrekkingskracht van Christus’ liefde, allereerst zijn gebod in praktijk brengen, het enige dat Hij ons gaf nadat Hij de voeten van zijn leerlingen had gewassen: ‘Zoals Ik jullie heb liefgehad, zo moeten ook jullie elkaar liefhebben.’”
De paus verklaarde dat vanwege tijdgebrek slechts twee van de vier onderwerpen die vooraf aan de kardinalen waren voorgelegd tijdens de bijeenkomst zouden worden besproken. De vier opties waren: de missie van de Kerk, hervorming van de curie, synodaliteit en liturgie.
Na een stemming besloten de kardinalen zich te concentreren op het missionaire karakter van de Kerk, gebaseerd op paus Franciscus’ programmatische apostolische exhortatie Evangelii Gaudium, en op synodaliteit, zo bevestigde Matteo Bruni, directeur van de Vaticaanse persdienst, woensdagavond.
In een openingsoverweging drukte de Britse dominicaan Timothy Radcliffe zijn collega-kardinalen op het hart om “de opvolger van Petrus niet alleen te laten terwijl hij de stormen van de wereld tegemoet treedt”.
“Jezus gebood de leerlingen in de boot te stappen en Hem vooruit te gaan. Petrus mag de storm niet alleen tegemoet treden”, aldus kardinaal Radcliffe tegen de kardinalen. “Wij kunnen niet aan wal blijven staan en zeggen: ‘Ik zou vandaag niet gaan varen.’ Of: ‘Ik zou een andere boot kiezen.’ Jezus is alleen op de berg, maar Petrus mag niet zonder gezelschap zijn.”
De setting van het buitengewone consistorie riep herinneringen op aan de synode over synodaliteit. In de Paulus VI-aula werden de kardinalen verdeeld in twintig groepen, gezeten aan ronde tafels. Elke groep had een voorzitter en een secretaris.
De paus was niet aanwezig tijdens de tafelgesprekken, aldus Bruni, behalve om korte slotopmerkingen te maken.
Om de te bespreken onderwerpen vast te stellen, “gaven alle groepen hun aanbevelingen”, zei Bruni tijdens de avondbriefing. “Maar vanwege tijdgebrek kregen alleen de secretarissen van de eerste negen groepen drie minuten om het werk binnen de groepen toe te lichten en de redenen voor hun keuze uit te leggen. De secretarissen van de andere elf groepen beperkten zich tot het noemen van de titels van de gekozen onderwerpen.”
“Van deze twintig groepen was er geen enkele die voor een ander onderwerp stemde; zij werden allemaal bij meerderheid gekozen”, bevestigde hij.
Aan het einde van de zitting op 7 januari bedankte paus Leo de kardinalen en wees hij erop dat de weg even belangrijk is als de uitkomst. “U hebt de dienaar tot deze missie geroepen, en het is belangrijk dat wij samen onderscheiden”, aldus de paus in zijn slotwoord.
“Er kan twijfel zijn. Er kan angst zijn. Waarheen gaan wij? Maar als wij ons vertrouwen stellen in de Heer en in zijn aanwezigheid, kunnen wij grote dingen doen.”
