Redacteur Nieuwe Media
Geweld mag volgens paus Leo XIV nooit meer zijn dan een uiterste noodgreep. Hij weerspreekt nadrukkelijk de uitspraken van de Amerikaanse president Donald Trump, die suggereerde dat de paus kernbewapening van Iran zou steunen en hem er zelfs van beschuldigde katholieken in gevaar te brengen.
De paus sprak op 5 mei met journalisten buiten de pauselijke residentie in Castel Gandolfo. “De missie van de Kerk is het Evangelie te verkondigen, vrede te verkondigen”, zei hij. “Als iemand mij wil bekritiseren omdat ik het Evangelie verkondig, laat diegene dat dan op een eerlijke manier doen.”
Volgens Leo bestaat er geen enkele twijfel over het standpunt van de Kerk: kernwapens worden principieel afgewezen. Daarmee reageerde hij op herhaalde uitspraken van Trump, die beweerde dat de paus het “oké” zou vinden als Iran een kernwapen bezit.
De paus heeft zich echter consequent tegen nucleaire bewapening uitgesproken. In een eerdere videoboodschap waarschuwde hij dat de nucleaire dreiging nooit de toekomst van de mensheid mag bepalen.
De uitspraken van Trump hangen samen met de aanhoudende spanningen en militaire confrontaties tussen de Verenigde Staten, Israël en Iran, waarbij de vraag naar nucleaire dreiging en ingrijpen centraal staat.
Op vragen over oorlog en zelfverdediging verwees Leo XIV naar de traditionele katholieke leer, maar met een duidelijke nuancering. Zelfverdediging blijft volgens hem toegestaan, maar het begrip van de ‘rechtvaardige oorlog’ vraagt in deze tijd om heroverweging.
Volgens de Catechismus van de katholieke Kerk kan een oorlog alleen als rechtvaardig worden beschouwd wanneer er aan strikte voorwaarden is voldaan. Zo moet er sprake zijn van een ernstig kwaad, moeten alle vreedzame alternatieven uitgeput zijn en mag de schade van oorlog niet groter zijn dan het kwaad dat bestreden wordt.
Ook moet er een reële kans op succes zijn en moet een wettige autoriteit de beslissing nemen. Katholieke bisschoppen verdedigden de paus in de discussie en wijzen erop dat juist deze strenge criteria richtinggevend zijn bij het beoordelen van hedendaagse conflicten.
“De rechtvaardige oorlog is een zeer complex probleem. Je moet het op veel niveaus analyseren”, aldus paus. “Sinds de intrede van het nucleaire tijdperk moet het hele concept van oorlog opnieuw worden geëvalueerd.”
Dialoog verdient volgens hem altijd de voorkeur boven geweld. Hij uitte ook kritiek op de wapenindustrie, die volgens hem miljarden verdient terwijl conflicten onopgelost blijven. Dat geld zou beter besteed kunnen worden aan humanitaire noden zoals armoede en honger.
Paus Leo XIV deed deze uitspraken vlak voor een geplande ontmoeting met de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Marco Rubio. Die ontmoeting vindt plaats tegen de achtergrond van wekenlange spanningen tussen het Vaticaan en de regering van Trump.
Rubio wil tijdens zijn bezoek onder meer spreken over godsdienstvrijheid en humanitaire hulp, onder andere via de Kerk.
In april uitte Trump stevige kritiek op de paus op sociale media, waarbij hij hem onder meer “zwak” noemde op het gebied van veiligheid en buitenlands beleid. Volgens de Amerikaanse ambassadeur bij de Heilige Stoel, Brian Burch, is er echter geen sprake van een diepe kloof. “Landen verschillen soms van mening. Juist daarom is dialoog belangrijk, zoals de Heilige Stoel ook benadrukt.”
In lijn met zijn eerdere boodschappen, onder meer tijdens Pasen, riep paus Leo XIV opnieuw op tot vrede en het afwijzen van oorlog. Hij wees op de instabiele situatie in het Midden-Oosten en de wereldwijde crises die volgens hem alleen maar verergerd worden door geweld.
Christenen moeten volgens hem juist in die omstandigheden getuigen van hoop. “We moeten oorlog afwijzen en blijven zoeken naar wegen van vrede.”
