Sinds ruim een jaar is Bart De Wever van de Nieuw-Vlaamse Alliantie (N-VA) premier van België. Migratie, maatschappelijke zorg en medische ethiek: als premier moet hij beslissingen nemen over veel thema’s die ook katholieken aan het hart gaan.

U benadrukt vaak de Vlaamse identiteit. Is deze identiteit voor u een puur seculier construct, of heeft Europa een herbronning nodig wat betreft haar religieuze wortels?

“Uiteraard is het geen puur seculier construct. Maar ik geloof niet dat een soort religieuze opwekking ons zal redden van het nihilisme. In het Westen heeft religie zich verplaatst van de bestuurdersstoel naar de passagierszetel en vervolgens naar de achterbank en misschien zelfs de kofferbak. Ik zie dat niet snel nog keren.

Wel besef ik hoe het christendom – en in onze contreien specifiek het katholicisme – onze gemeenschap mee heeft vormgegeven. De christelijke traditie bevat waarden die wij allen in ons meedragen. Sommigen plaatsen vraagtekens bij al die waarden, als verzet tegen de religie waaruit ze voortkomen. Maar ik kan mij niet vinden in een blinde antireligieuze revolutie die het kind met het badwater weggooit.”

Lange tijd werd u gevreesd als de man die Vlaanderen en Wallonië wilde splitsen. Vandaag leidt u het land. Hebt u het land veranderd, of heeft het ambt ú veranderd?

“In mijn prille beginjaren als politicus drukte ik mijn overtuiging misschien wat scherper uit dan vandaag, maar ik ben nooit een emotioneel ‘België barst’-type geweest.

Mijn visie op onze staatsinrichting is altijd ingegeven geweest door ratio: op welk niveau worden zaken het best beslist om tot het gewenste resultaat te komen? Dat brengt mij telkens naar het model van confederalisme – samenwerken waar dat door ieder gewenst is, afzonderlijk doen wat men beter zelf kan regelen. Dat is vandaag niet anders.”

De katholieke sociale leer kent het principe van de subsidiariteit: beslissingen nemen op het laagst mogelijke niveau. Uw model van confederalisme wil macht overdragen van het centrum naar de gemeenschappen. Is het Belgische model van ‘georganiseerde apartheid in eenheid’ een blauwdruk voor een Europa dat Brusselse centralisering wil vermijden?

“De werking van Europa doet mij al heel sterk denken aan België. Dat is geen compliment. Net als België zou Europa institutioneel moeten worden hervormd. Dat kan in mijn ogen door ten volle de kaart te trekken van economische weerbaarheid als gezamenlijke hoofddoelstelling, met lidstaten die daaromheen dynamisch met elkaar kunnen samenwerken om hun strategische belangen veilig te stellen.”

Uw regering heeft drastisch gesnoeid in de sociale zekerheid om de schuldenberg af te bouwen. Hoe verenigt u deze harde begrotingsdiscipline met de christelijke verantwoordelijkheid voor de zwakkeren in de samenleving?

“Het probleem met ons sociaal beleid is dat er veel te veel geld stroomt naar mensen die eigenlijk perfect op eigen benen kunnen staan. Dat geld is dan niet meer beschikbaar voor wie écht kwetsbaar is. Het beleid dat wij voeren is dus perfect verenigbaar met de christelijke waarde van solidariteit met de zwakkeren. We verleggen de focus van onze solidariteit juist opnieuw naar hen.”

U hebt ervoor gewaarschuwd dat Europa het “museum van de wereld” wordt terwijl de VS en China de toekomst vormgeven. Waar ziet u de grootste blokkades voor de Europese vitaliteit?

“Europa heeft gigantisch veel potentieel, maar we stellen al veel te lang de verkeerde prioriteiten. Innovatie, productiviteit en competitiviteit zouden centraal moeten staan in elke Europese beleidsbeslissing.

Dat was de voorbije twee decennia allesbehalve het geval. We spanden de kar voor het paard: we lieten toe dat overregulering onze concurrentiekracht in gevaar bracht, terwijl regulering globaal alleen maar iets ten goede zal veranderen als je die kan opleggen vanuit een sterke concurrentiepositie.”

In het migratiebeleid voert u een beduidend strengere koers dan uw voorgangers. Kan een christelijk gestempeld Europa zijn buitengrenzen beschermen zonder zijn ziel te verliezen?

“Wie een opengrenzenbeleid gelijkstelt met christelijke naastenliefde is in mijn ogen elke voeling met de realiteit kwijt. De natiestaat is historisch een voorwaarde gebleken om solidariteit op grote schaal te kunnen organiseren. Die natiestaat ondergraven door grenzen uit te vegen betekent het einde van die grootschalige solidariteit. Dat zou een drama zijn.

Ook het halfslachtige beleid van vandaag leidt tot drama’s. Het maakt dat mensensmokkelaars de facto beslissen wie Europa binnenkomt. Europa moet zelf haar eigen grenzen controleren om dat misdadige en onmenselijke criminele winstmodel te kraken.

Een strenger migratiebeleid redt levens en bestrijdt criminaliteit. Het kan bovendien perfect humaan georganiseerd worden door aan onze buitengrenzen te investeren in menswaardige opvang in afwachting van het doorlopen van de legale procedures.”

België zet onder uw leiding in op nieuwe kernreactoren. Is het behoud van welvaart door technologie voor u een vorm van rentmeesterschap over de schepping?

“‘De schepping’ is voor mij een iets te abstract concept. Ik denk eerder in concretere termen: kinderen en kleinkinderen. De volgende generaties. Het toekomstbeeld waaraan ik wil bijdragen omvat mensen die het beter hebben dan wij vandaag. Dat is wat mij drijft.”

België heeft wereldwijd een van de meest liberale wetgevingen op het gebied van euthanasie en bio-ethiek. Hoe gaat u als conservatief denker daarmee om?

“Mijn partij vertrekt in ethische dossiers nooit vanuit eenzijdige dogma’s. Wij hebben intussen een sterke traditie in het aan bod laten komen van alle aspecten van de belangrijkste ethische vraagstukken.

Dit in tegenstelling tot bepaalde strekkingen die erop gebrand lijken om sloganesk telkens slechts één zijde van het verhaal te belichten. Dat gaat dan bijvoorbeeld over vragen rond concepten als wilsbekwaamheid of de waarde van het ongeboren leven. Ik ben trots op de menselijke en doordachte manier waarop bijvoorbeeld Valerie Van Peel, onze partijvoorzitster, die belangrijke vraagstukken weet aan te snijden.”

Als we elkaar over een paar jaar aan het einde van uw ambtstermijn weer ontmoeten, zal België dan nog een natiestaat zijn, of een administratieve eenheid van regio’s in een nieuw Europa?

“Institutionele hervormingen gaan in dit land traag. Daarvoor is immers een tweederdemeerderheid nodig in het parlement en die is er vandaag niet. Tijdens mijn ambtstermijn hoop ik binnen de bestaande structuren het ultieme te kunnen doen om onze welvaart te beschermen en ons klaar te stomen voor de toekomst.

En wie weet zullen de geesten de komende jaren rijpen om bijvoorbeeld in de toekomst wél met een tweederdemeerderheid de werking van dit land ten goede te hervormen. Het is in ons aller belang. Want binnen het huidige systeem gaan we op een bepaald moment op limieten botsen.”