Abraham en Sara, Zacharias en Elisabeth, Joachim en Anna: wat hebben deze drie echtparen met elkaar gemeen? Alle drie willen ze heel graag een gezin stichten, maar blijven ze tot hun verdriet kinderloos.

Wanneer ze al oud en grijs zijn en die kinderwens voorgoed vervlogen lijkt, krijgen ze ineens een wonderlijk bericht: ze zullen toch ouders worden. En inderdaad, negen maanden later worden Isaak, Johannes de Doper en Maria geboren.

‘Nog lang en gelukkig’

Drie keer bijna hetzelfde verhaal: originaliteit lijkt bij bijbelse schrijvers (en meer algemeen bij de hoeders van de christelijke overlevering, want het verhaal over Joachim en Anna staat niet in de Bijbel) nou niet bepaald de boventoon te voeren.

Maar wees gerust, van creativiteitsgebrek is hier geen sprake. Een schijnbaar onvruchtbaar koppel dat op hoge leeftijd een bijzonder kind krijgt, is namelijk een typisch joods vertelmotief; een soort “en ze leefden nog lang en gelukkig”.

Hemelse straf

Nieuw leven wanneer de dood in zicht is: dat is uiteindelijk de kern van het christelijke verhaal. Ook lezen we, met name in de verhalen over Zacharias en Elisabeth en Joachim en Anna, dat zij door de maatschappij vernederd en belachelijk werden gemaakt vanwege hun kinderloosheid.

Op onvruchtbaarheid lag in die tijd een groot stigma. Het werd gezien als een hemelse straf, als een teken dat er wel iets mis met je moest zijn.

Maar God kiest juist deze koppels uit. Mensen in de marge die door Hem als waardevol worden gezien, laatsten die eersten zullen zijn: ook dat is bij uitstek een christelijke boodschap.

Zwaar vertekend beeld

Drie prachtige, hoopgevende verhalen. Helaas is de realiteit voor heel wat mensen met een kinderwens een stuk minder hoopvol. Veel koppels zien hun vruchtbare jaren verstrijken zonder ooit een kind te mogen ontvangen, hoeveel vruchtbaarheidsbehandelingen ze ook proberen.

Artsen luidden er eerder deze maand zelfs de noodklok over: mensen schatten hun kansen om een kind te krijgen te hoog in. “We zien dat mensen te hoge verwachtingen hebben van de kans op zwangerschap thuis, maar ook tijdens een vruchtbaarheidsbehandeling”, zo citeert Nieuwsuur fertiliteitsarts Odine Aandewiel-van Haastert.

De Stichting Vruchtbaarheid, die een brandbrief over het probleem verspreidde, ziet dat koppels steeds later aan kinderen beginnen en daarbij uitgaan van een zwaar vertekend beeld van het slagingspercentage van vruchtbaarheidsbehandelingen. Volgens het CBS is een vrouw tegenwoordig gemiddeld 30 jaar en 4 maanden als ze voor het eerst moeder wordt; in 1970 was dat nog 24 jaar. De artsen achter de brandbrief willen daarom een landelijke campagne die de bewustwording over vruchtbaarheid moet vergroten.

Brandbrieven en bonussen

Ook in andere landen zijn de zorgen over het krijgen van kinderen groot – en de maatregelen vaak merkwaardig. In Frankrijk krijgen alle 29-jarigen eind deze zomer een brief waarin ze worden opgeroepen om na te denken over hun kinderwens – voor het te laat is.

Verschillende Europese landen proberen het kindertal met financiële lokkertjes op te krikken: onder meer Polen, Hongarije en Estland geven geldbonussen of belastingvrijstellingen aan stellen die (meer) kinderen willen.

Brandbrieven en bonussen: allemaal heel leuk en aardig, maar dit soort initiatieven lijken de huidige trends niet te kunnen keren. Want jonge koppels stellen doorgaans hun kinderwens niet uit omdat ze eenmalig duizend euro missen of op hun 29ste nog nooit over kinderen hebben nagedacht, maar omdat ze met allerlei onzekerheden geconfronteerd worden. Een woningmarkt waar ze er amper tussen komen. Stijgende kosten en wilde inflatie. Zorgen om een wereld die door oorlogen en klimaatverandering alsmaar instabieler wordt.

Onrechtvaardig

Deze onderliggende problemen zijn met stunts als in Frankrijk en Polen niet op te lossen. Ook is het onrechtvaardig om de hoge leeftijd van gezinsstichters enkel en alleen aan de jonge mensen van nu te wijten.

Wie de Bijbel leest, ziet hoeveel waarde het verlangen naar een gezin heeft. Juist daarom zou een samenleving die zegt gezinnen belangrijk te vinden, zich moeten afvragen of zij het jonge mensen niet onnodig moeilijk maakt.