Eindredacteur
6 bisschoppen van de Piusbroederschap zijn automatisch geëxcommuniceerd na de ongeoorloofde wijdingen van 1 juli, bevestigt het Vaticaan. Er is nu officieel sprake van een schisma. Ook leken lopen het risico op excommunicatie als ze bij de Piusbroeders blijven kerken.
Minder dan 24 uur na de ongeoorloofde bisschopswijdingen bij de Piusbroeders (ook bekend onder de afkorting FSSPX) in het Zwitserse Écône publiceerde Rome een decreet waarin staat dat alle bisschoppen van de broederschap geëxcommuniceerd zijn. De FSSPX heeft de “misdaad van een schisma” begaan, aldus het Vaticaan.
Nadat de FSSPX in februari aankondigde nieuwe bisschoppen te willen wijden, heeft het Vaticaan meermaals opgeroepen om dat plan te staken en terug aan de gesprekstafel te gaan. De Piusbroeders gaven daar geen gehoor aan, omdat praten volgens hen toch niets oplevert en de pastorale nood binnen de gemeenschap te groot is.
Zelfs de persoonlijke oproep die paus Leo XIV afgelopen maandag deed, mocht niet baten. “Met een bedroefd maar hoopvol hart verzoek ik jullie dringend af te zien van jullie voorgenomen daad”, vroeg de paus, waarbij hij de Piusbroeders nogmaals voor een gesprek uitnodigde.
Kardinaal Víctor Manuel Fernández, hoofd van het Dicasterie voor de Geloofsleer, heeft nu namens het Vaticaan uitgelegd wat de consequenties voor de Piusbroeders zijn. De twee bisschoppen die de wijdingen hebben uitgevoerd en het viertal dat die wijdingen ontvangen heeft, zijn automatisch geëxcommuniceerd. Datzelfde geldt voor alle andere geestelijken die bij de FSSPX aangesloten blijven.
Voor Alfonso de Galerreta en Bernard Fellay, de wijdende bisschoppen, is het de tweede keer dat zij geëxcommuniceerd zijn. Dat gebeurde ook in 1988, toen zij samen met twee anderen illegaal gewijd werden door Marcel Lefebvre, de oprichter van de FSSPX. Paus Benedictus XVI trok die excommunicaties in 2009 in als verzoenend gebaar.
Excommunicatie is een kerkrechtelijke straf die inhoudt dat iemand geen volwaardig lid van de kerkgemeenschap meer is. Alleen de paus kan een automatische excommunicatie ongedaan maken.
Als FSSPX-geestelijken vanaf nu een sacrament toedienen, zoals een doopsel of de Eucharistie uitreiken, is dat sacrament volgens het Vaticaan “ongeoorloofd”, maar wel geldig. Dat betekent dat een doopsel door een FSSPX-priester illegaal is, maar wel door de Kerk als een echt doopsel wordt erkend.
Dat geldt niet voor huwelijken en de biecht, legt kardinaal Fernández uit. Deze sacramenten zijn voortaan ongeoorloofd én ongeldig als ze door een priester van de Piusbroederschap worden toegediend.
Maar ook leken die kerken bij de Piusbroeders lopen het risico geëxcommuniceerd te worden, waarschuwt het Vaticaan. “Lekengelovigen die formeel aangesloten blijven bij de Sint-Pius X-broederschap worden beschouwd als schismatici en geëxcommuniceerd”, schrijft kardinaal Fernández.
Hoewel de breuk tussen de Piusbroeders en de Kerk met het schisma definitief is, is de kans op verzoening niet helemaal buiten beeld. Na de excommunicaties in 1988 zijn er tenslotte ook weer gesprekken op gang gekomen tussen de FSSPX en het Vaticaan.
Kardinaal Pietro Parolin, de Vaticaanse staatssecretaris, geeft aan dat de daad van de FSSPX “een diepe wond in de eenheid van de Kerk heeft geslagen”, maar dat hij hoopt “dat de dialoog toch voortgezet kan worden”.
“Ik hoop dat er een uitweg gevonden kan worden”, aldus Parolin. “Ik hoop dat we paden kunnen vinden om dit probleem op te lossen.”
