De Engelse kardinaal en theoloog John Henry Newman (1801–1890) wordt binnenkort uitgeroepen tot kerkleraar. Dat maakte het Vaticaan vandaag bekend. Paus Leo XIV bevestigde tijdens een audiëntie het positieve oordeel van het Dicasterie voor de Heiligverklaringen.
De heilige krijgt de titel Doctor Ecclesiae toegekend. Dat is een eretitel die tot nu toe slechts aan 37 heiligen in de geschiedenis van de Kerk is gegeven. Wanneer de officiële benoeming plaatsvindt, is nog niet bekendgemaakt.
Newman, die in 2019 heilig werd verklaard, geldt als een van de belangrijkste christelijke denkers van de moderne tijd. Zijn geschriften getuigen van een diepe innerlijke zoektocht naar waarheid, die uiteindelijk leidde tot zijn bekering van het anglicanisme naar de katholieke Kerk.
Paus Franciscus omschreef hem bij zijn heiligverklaring als een man die geloofde “in de kracht van een hart-tot-hart-dialoog met Christus”.
John Henry Newman werd geboren in Londen en was al op jonge leeftijd een intellectueel zwaargewicht binnen de Anglicaanse Kerk. Als priester en hoogleraar aan de universiteit van Oxford werd hij een sleutelfiguur binnen de zogenoemde Oxford-beweging, die pleitte voor een herwaardering van de katholieke wortels van het anglicanisme.
Tijdens een reis door Italië in 1832 ontstond een intense geestelijke honger naar waarheid in hem, een dorst naar het “vriendelijke Licht” dat hem leidde, zoals hij dichtte in zijn beroemde gebed Lead, kindly Light. Die zoektocht leidde hem naar een studie van de kerkgeschiedenis en de kerkvaders, wat hem uiteindelijk overtuigde van de katholieke waarheid.
In 1845 vatte hij zijn spirituele reis samen in zijn Essay on the Development of Christian Doctrine, de vrucht van een jarenlange zoektocht naar dat Licht, dat hij herkende in de katholieke Kerk. Hij zag deze als de Kerk die geboren was uit het hart van Christus, geworteld in de martelaren en de oude vaders, en als een levende boom gegroeid door de eeuwen heen.
Op 8 oktober 1845 werd hij opgenomen in de katholieke Kerk. “Het was alsof ik na een ruwe zee de haven binnenliep”, schreef hij later. “En dat geluk is vanaf dat moment nooit onderbroken.” Op 30 mei 1847 werd hij tot priester gewijd.
Terug in Engeland stichtte Newman een oratorium, gewijd aan Filippus Neri, en werkte hij onvermoeibaar aan katholieke instellingen. Ondanks weerstand bleef hij schrijven ter verdediging van het geloof, ook als de kritiek hevig was.
In 1879 benoemde paus Leo XIII hem tot kardinaal. Hij zette zijn apostolische werk met onverminderde intensiteit voort tot aan zijn dood op 11 augustus 1890. Op zijn graf liet hij alleen zijn naam en een korte zin graveren: Ex umbris et imaginibus in Veritatem (‘Van schaduwen en beelden naar de Waarheid’).
Paus Benedictus XVI verklaarde hem in 2010 zalig. Daarmee eerde hij een man met een diep gebedsleven die, in de woorden van de paus, “de diepmenselijke visie op het priesterschap in de praktijk bracht in zijn toegewijde zorg” voor mensen: “hij bezocht zieken en armen, troostte nabestaanden en zorgde voor gevangenen.”
Paus Franciscus benadrukte bij zijn heiligverklaring Newmans diep persoonlijke geloof, samengevat in zijn motto Cor ad cor loquitur (‘Van hart tot hart’). In de eucharistie, zo schreef de paus, ontmoette Newman het levende hart van Christus, dat ons bevrijdt, betekenis geeft aan elk moment van ons leven en ware vrede schenkt.
Met de aankomende toekenning van de titel kerkleraar wordt John Henry Newman definitief opgenomen in de kring van de grootste leraren van de katholieke traditie. Een denker, biechtvader en heilige die niet ophield te zoeken naar het Licht dat leidt.
