Oorlogsbisschop van Utrecht kardinaal De Jong is vrijgepleit van de beschuldigingen rondom het beïnvloeden van de rechtsgang van een oorlogsmisdadiger. Het aartsbisdom Utrecht zet nu opnieuw de aanvraag voor de onderscheiding en eretitel ‘Rechtvaardige onder de Volkeren’ bij het Yad Vashem in.
De kardinaal, boegbeeld en leider van het katholieke verzet tegen de Duitse bezetter in de Tweede Wereldoorlog, werd in diskrediet gebracht door, onterechte naar nu blijkt, beschuldigingen betreffende een naaste medewerker.
Het betrof de rechtsgang van beruchte oorlogsmisdadiger Wilhelm van de Loo, in 1949 ter dood veroordeeld. Auteur Stijn Wiegerinck opperde in zijn boek de suggestie dat mgr. Felix Van de Loo, hoofd kerkelijke rechtbank Utrecht en vertrouweling van De Jong, zijn invloed zou kunnen hebben aangewend om zijn neef te redden. Zou kardinaal De Jong hier iets van hebben geweten?
Hard bewijs ontbrak, maar toch trok mgr. Eijk de aanvraag voor de Israëlische onderscheiding in. Hij wilde niet dat kardinaal de Jong of Yad Vashem in opspraak raakten, was de verklaring.
Ook in het eerder dit jaar uitgegeven boek ‘In dienst van de Nazi’s’ van Paul van de Water werden de beschuldigingen herhaald. “Helaas zijn de archieven van het bisdom niet toegankelijk.” En ook: “De rol van de rooms-katholieke kerk bij de rechtsgang van Van de Loo is opvallend’. Dat er sprake was van inmenging lijkt welhaast zeker”, is de conclusie van Van de Water.
Een zeer verbazende conclusie, vindt onderzoeker Joep van Gennip van de Tilburg University tegen Trouw. “Alle archieven die betrekking zouden kunnen hebben op de kwestie zijn gewoon toegankelijk.” Het archief van het aartsbisdom Utrecht is ondergebracht bij Het Utrechts Archief. “Daar heb ik documenten gevonden die kardinaal de Jong vrijpleiten.”
Van Gennip onderzoekt de rol van de katholieke Kerk bij de resocialisatie van oorlogsdeliquenten uit de Tweede Wereldoorlog. Hij stuitte op een briefwisseling tussen de kampaalmoezenier pater Heijdeman en kardinaal De Jong, van 2 december 1949, een half jaar na het doodvonnis van Van de Loo.
Pater Heijdeman schreef: “Zoudt U als Hoofd van de Katholieke Kerk bij den katholieken minister van justitie nog gratie kunnen en willen aanvragen in ’t belang van hun gezinnen? Bij voorbaat namens de belanghebbenden (onder wie ook de heer van de Loo, neef van uw officiaal monseigneur van de Loo) onze eerbiedwaardige dank.”
Het antwoord van kardinaal De Jong volgde een week later: “Na overweging van uw verzoek dd. 2 dezer, delen Wij U mede, – na overleg met o.a. Mgr. Van de Loo – dat Wij geen aanleiding vinden om een gratieverzoek in te dienen: de feiten zijn te erg, en overigens betwijfelen Wij, of de gezinnen er door gebaat zouden worden.”
Ook vond hij een afgewezen verzoek tot een audiëntie van de vrouw van Van de Loo bij de kardinaal.
“Duidelijker kan niet,” zegt Van Gennip tegen Trouw. “Hieruit blijkt trouwens ook dat De Jong met Van de Loo heeft overlegd. We weten niet of Van de Loo los hiervan toch iets voor zijn neef heeft willen doen, maar dat is voor de aanvraag van de Yad Vashem-onderscheiding niet relevant.”
De onderzoeker is blij dat zijn onverwachte vondst nu heeft bijgedragen aan de rehabilitatie van De Jong. “Mij heeft het gestoord dat door insinuaties die niet hard gemaakt werden, de aanvraag voor een onderscheiding werd ingetrokken. Dat is nu goedgemaakt. Kardinaal De Jong is gerehabiliteerd.”
Het Aartsbisdom Utrecht is verheugd dat hiermee een pijnlijke suggestie is rechtgezet en heeft daarom de aanvraag voor een Yad Vashem-onderscheiding voor kardinaal De Jong heropend., meldt zij op rkkerk.nl.
