Tijdens de algemene audiëntie van 5 juni sprak paus Franciscus over de verschillende namen waarmee de Heilige Geest in de Bijbel wordt genoemd.

Het eerste wat we van een persoon weten is zijn naam. De derde Persoon van de Drie-Eenheid heeft ook een naam: Hij wordt de Heilige Geest genoemd.

De naam van de Geest, de naam waarmee de profeten, de psalmisten, Maria, Jezus en de apostelen Hem aanriepen, is ‘Ruach’, wat adem, wind, of lucht betekent.

In de Bijbel is een naam zo belangrijk dat die bijna met de persoon zelf wordt geïdentificeerd. Ruach bevat de eerste fundamentele openbaring over de Persoon en functie van de Heilige Geest. Het is geen toeval dat met Pinksteren de Heilige Geest op de apostelen neerdaalde, begeleid door het “gedruis van een hevige wind” (vgl. Handelingen 2,2).

Het was alsof de Heilige Geest zijn handtekening wilde zetten onder wat er gebeurde. Het beeld van de wind dient in de eerste plaats om de kracht van de Heilige Geest uit te drukken. “Geest en kracht” of “kracht van de Geest” is een steeds terugkerende combinatie in de Bijbel. De wind heeft een overweldigende kracht, een ontembare kracht, die zelfs in staat is oceanen te verplaatsen.

Maar om de volledige betekenis van de realiteiten van de Bijbel te ontdekken, moet je niet stoppen bij het Oude Testament, maar naar Jezus gaan. Naast ‘kracht’ zal Jezus een ander kenmerk van deze wind tonen: vrijheid.

We proberen de wind te ‘bottelen’ of in een doosje te stoppen: dat is niet mogelijk. Hij is vrij. Pretenderen om de Heilige Geest in te willen sluiten in concepten, definities, stellingen of verhandelingen, zoals het moderne rationalisme soms heeft geprobeerd, betekent de heilige Geest kwijtraken of reduceren tot een puur menselijke geest.

Op kerkelijk vlak bestaat een soortgelijke verleiding om de Heilige Geest te willen insluiten in canons, instellingen of definities. De Geest schept en bezielt instellingen, maar Hijzelf kan niet ‘geïnstitutionaliseerd’ of ‘geobjectiveerd’ worden.

Een vrij mens, of een vrije christen, is degene die de Geest van de Heer heeft. Dit is een heel bijzondere vrijheid, heel anders dan wat in algemene zin wordt begrepen. Het gaat hier niet om de vrijheid om te doen wat men wil, maar de vrijheid om in vrijheid te doen wat God wil!

Niet de vrijheid om goed of kwaad te doen, maar de vrijheid om goed te doen en dat uit vrije wil te doen. Dat wil zeggen: door aantrekking, niet door dwang. Met andere woorden: de vrijheid van kinderen, niet die van slaven.

De heilige Paulus is zich goed bewust van het misbruik of misverstand dat men van deze vrijheid kan maken of hebben. Aan de Galaten schrijft hij: “Gij werd geroepen tot vrijheid. Alleen, misbruik de vrijheid niet als voorwendsel voor de zelfzucht. Integendeel, dient elkaar door de liefde” (Gal 5,13).

Waar halen we deze vrijheid van de Geest vandaan, die zo tegengesteld is aan de vrijheid van het egoïsme? Het antwoord ligt in de woorden die Jezus op een dag tot zijn toehoorders richtte: “Als de Zoon u vrijmaakt, zult gij werkelijk vrij zijn” (Joh 8,36).

Dat is de vrijheid die Jezus ons geeft. Laten we Jezus vragen om ons, door Zijn Heilige Geest, echt vrije mannen en vrouwen te maken. Vrij om te dienen, in liefde en vreugde.