Eindredacteur
Seksualiteit is volgens paus Leo maar een klein deel van de leer van de Kerk. Toch blijft het thema binnen en buiten het Vaticaan telkens weer de kop opsteken.
In het vliegtuig tussen Afrika en Rome op 23 april zei paus Leo XIV het nog: seksualiteit speelt een veel kleinere rol binnen de katholieke moraal dan veel mensen denken.
“Vaak lijkt het alsof de Kerk alleen op seksueel vlak iets over moraliteit te zeggen heeft”, zei de paus tegen de meevliegende journalisten. Maar “de eenheid of verdeeldheid van de Kerk zou niet om seksualiteit moeten draaien”, aldus de paus.
Maar hoe graag paus Leo het ook over andere dingen zou willen hebben: het thema stak na die vlucht opvallend vaak de kop op.
De aanleiding voor paus Leo om het zelf over de katholieke kijk op seksualiteit te hebben was een vraag van een journalist over de Duitse kardinaal Reinhard Marx, die in zijn aartsbisdom München-Freising het zegenen van koppels van hetzelfde geslacht had toegestaan.
Enkele dagen geleden reageerde het Dicasterie voor de Geloofsleer formeel op het toestaan van die zegen door Marx en andere Duitse bisschoppen, die dat al eerder hebben gedaan. Het antwoord van het Vaticaanse dicasterie was eenvoudig: ‘zie eerdere correspondentie’.
Volgens het dicasterie staat in een brief uit 2024, die dus ouder is dan de handleiding voor de ‘homozegen’ die de Duitse bisschoppen in april 2025 publiceerden, alles wat er over de kwestie te melden valt. De zegening die de Duitsers voorstelden lijkt te veel op een formele zegen van koppels van hetzelfde geslacht, en dat kan niet volgens de leer van de Kerk, aldus het dicasterie.
Meer woorden lijkt het Vaticaan niet aan de kwestie vuil te willen maken – in het openbaar althans. Volgens kardinaal Pietro Parolin, Vaticaans staatssecretaris, blijven Rome en Duitsland met elkaar in gesprek. Dat de Heilige Stoel uiteindelijk ingrijpt, sluit hij niet uit, maar “voor praten over sancties is het nu echt nog te vroeg”, zei hij gisteren over de kwestie tegen journalisten in Rome.
En dan was er deze week de publicatie van het eindrapport van een van de studiegroepen die na de synode over synodaliteit aan de slag waren gegaan. Deze studiegroep kreeg als taak om uit te zoeken hoe de Kerk op synodale wijze met hete hangijzers – zoals, jawel, seksualiteit – om moet gaan.
Het advies uit het rapport komt neer op: in gesprek blijven met elkaar, luisteren naar wat de ander te zeggen heeft en erkennen dat iedereen andere ervaringen in zich meedraagt. Als de Kerk daaraan werkt, “kan het algemeen welzijn opgebouwd worden via relationele gesprekken, samen leren en transparantie”.
Om dat te illustreren bevatte het rapport een bijlage met daarin de getuigenissen van twee homoseksuele katholieke mannen die actief zijn binnen de Kerk. Een van de mannen vertelt over zijn pijnlijke ervaringen met ‘conversietherapie’: een omstreden vorm van therapie die homoseksualiteit zou kunnen ‘genezen’.
In dit geval was het niet het Vaticaan zelf dat een groot issue maakte van seksualiteit, maar deden anderen dat. Dagblad Trouw kopte: “Vaticaan kritisch op ‘verwoestende gevolgen’ van conversietherapie”, ook al was het stuk over dat thema slechts een – illustratief bedoeld – fragment van het hele rapport, en sprak de synodale studiegroep niet namens het Vaticaan als geheel.
De mannen in het rapport zijn allebei voor de wet getrouwd met een andere man, en dat leverde dan weer kritiek op. Zo vond het conservatieve katholieke nieuwsmedium LifeSiteNews dat het rapport niet genoeg benadrukt dat een huwelijk tussen twee personen van hetzelfde geslacht volgens de katholieke leer niet mogelijk is. Maar ook daar was het rapport helemaal niet voor bedoeld.
Hoe graag paus Leo het ook over andere zaken zou willen hebben – “zoals migratie of de eenheid binnen de Kerk”, zei hij destijds in het vliegtuig – het thema seksualiteit blijft zichzelf maar uitnodigen aan de Vaticaanse gesprekstafel.
Dat Duitse prelaten en synodale studiegroepen daarbij telkens op galante wijze een stoel voor het thema uittrekken, helpt nou ook niet echt.
