‘Pinksterdrukte’ is een term die je tegenwoordig veel ziet voorbijkomen in het nieuws, omdat we op deze dagen blijkbaar allemaal massaal de plaatselijke woonboulevard willen bezoeken. Ook is het pinksterweekend een veel gekozen moment voor allerlei jaarmarkten, evenementen en festivals, waarvan Pinkpop in Landgraaf en het Opwekkingsfestival in Biddinghuizen de bekendste zijn.
Laatstgenoemde heeft uiteraard nog een religieuze inslag, maar voor het merendeel van de evenementen zal dat niet (meer) gelden. Toch lijkt het erop dat Pinksteren van oudsher al een feest was met veel aanvullende lokale volkstradities.
De naam ‘Pinksteren’ komt van pentèkostè (uit het Koine-Grieks) wat ‘vijftigste’ betekent en verwijst naar de vijftigste dag na Pasen. In de Joodse traditie wordt op deze dag het Wekenfeest (of Sjavoet) gevierd.
In het Nieuwe Testament staat hoe Maria en de apostelen zich verzamelden voor het vieren van Sjavoet, toen de Heilige Geest op hen neerdaalde – zoals uitgebeeld op het mooie schilderij van de Duitse schilder Gebhard Fugel (1863-1939) bij deze rubriek.
Hoe Pinksteren in de beginjaren van de Kerk gevierd werd, weten we niet precies, maar uit bronnen blijkt dat Pinksteren in de vroege middeleeuwen al was uitgegroeid tot een belangrijk meerdaags feest dat zelfs een hele week kon duren. Deze feestweek werd gevuld met allerlei lokale gebruiken, markten en kermissen om het begin van de zomer te vieren.
Op veel plaatsen in Nederland worden deze pinksterfeesten nog in ere gehouden, maar het is vaak moeilijk te zeggen tot hoever terug in de tijd bepaalde volkstradities reiken. Een goed voorbeeld hiervan is de Pinksterblom of Pinksterbruid: een traditie waarbij een jong meisje uit het dorp het hof gemaakt moet worden door de jonge mannen.
De naam ‘Pinksteren’ komt van pentèkostè (uit het Koine-Grieks) wat ‘vijftigste’ betekent en verwijst naar de vijftigste dag na Pasen
De traditie wordt gevierd van Limburg tot aan de Waddenzee, dus de verspreiding moet groot zijn geweest. Maar nu is deze alleen nog in sommige dorpen in Brabant en Oost-Nederland terug te vinden. Net als overigens het Pinksterrijden: een optocht van met bloemen versierde boerenkarren.
Het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland meldt dat de eerste vermeldingen van deze tradities stammen uit de vroegmoderne tijd. Kortom, een middeleeuwse origine kan niet uitgesloten geworden, maar ook niet worden bewezen.
Desalniettemin is het wél een bewijs dat Pinksteren sinds jaar en dag al een feestelijke aangelegenheid is voor de hele gemeenschap. De evenementen die we vandaag de dag zien, vloeien daaruit voort.
| In deze beeldrubriek in samenwerking met het Katholiek Documentatiecentrum Nijmegen (KDC) staat het Rijke Roomse erfgoed centraal. |
