Redacteur Nieuwe Media
Nu de Olympische Winterspelen in Italië op het punt staan te beginnen, roept paus Leo XIV op tot respect voor de Olympische wapenstilstand. Tegelijk waarschuwt hij dat het aflopen van het New START-verdrag het risico op een nieuwe nucleaire wapenwedloop vergroot.
Paus Leo XIV heeft deze week op verschillende momenten een dringende oproep gedaan tot vrede en verantwoordelijkheid in een wereld die wordt gekenmerkt door oorlog, bewapening en polarisatie.
Zowel in zijn wekelijkse algemene audiëntie als tijdens het Angelus verbond hij actuele geopolitieke zorgen met de spirituele roeping van de Kerk om bruggen te bouwen, hoop te voeden en mensen aan te sporen tot concrete stappen richting verzoening.
In aanloop naar de Olympische Winterspelen van Milaan-Cortina, die vandaag op 6 februari van start gaan, herinnerde de paus aan de eeuwenoude traditie van de Olympische wapenstilstand. Deze gewoonte, die teruggaat tot het oude Griekenland, riep strijdende partijen op hun wapens neer te leggen zodat atleten veilig konden reizen en deelnemen aan de Spelen.
Volgens Leo XIV is deze traditie vandaag de dag zeer relevant: “De Olympische en Paralympische Spelen dragen een krachtige boodschap van broederschap en kunnen een teken van hoop zijn in een verdeelde wereld.”
Hij sprak de wens uit dat regeringsleiders en allen die zich inzetten voor vrede deze gelegenheid zouden aangrijpen om spanningen te verminderen en de dialoog te bevorderen. Sport, zo zei hij eerder in berichten aan atleten en vrijwilligers, moet geworteld zijn in waarden als “eerlijk spel, respect, teamgeest, opoffering, sociale inclusie en de vreugde van ontmoeting.”
Tegelijkertijd klonk tijdens zijn algemene audiëntie een sombere waarschuwing over een mogelijke “nieuwe wereldwijde wapenwedloop”. Het New START-verdrag is een akkoord tussen de Verenigde Staten en Rusland dat sinds 2010 de strategische kernwapens van beide landen beperkt.
Het stelt onder meer een maximum van 1.550 operationele kernwapens per land en legt regels op voor lanceervoertuigen zoals raketten, onderzeeërs en zware bommenwerpers. Bovendien verplicht het verdrag tot uitwisseling van gegevens en inspecties, zodat beide landen kunnen controleren of de ander zich aan de afspraken houdt.
Nu het verdrag is verlopen, drong de paus er bij wereldleiders op aan om niet achterover te leunen, maar te werken aan een geloofwaardig alternatief. “De wereld moet afstand doen van de logica van angst en wantrouwen en in plaats daarvan een gedeelde ethiek omarmen die beslissingen kan sturen in de richting van het algemeen welzijn en vrede tot een erfgoed kan maken dat door iedereen wordt beschermd.”
Zonder een nieuw kader, zo waarschuwde hij, “opent het einde van New START een periode van groeiende onzekerheid.” Ontwapening en wederzijds vertrouwen zijn volgens hem geen idealistische dromen, maar noodzakelijke voorwaarden voor veiligheid.
In dezelfde toespraak richtte Leo XIV zich ook op de humanitaire realiteit van oorlog, met name in Oekraïne. Hij riep gelovigen op om te blijven bidden voor de Oekraïense bevolking, die deze winter wordt geconfronteerd met kou en tekorten aan basisvoorzieningen.
Hij prees katholieke bisdommen, vooral in Polen, voor hun solidariteit en hulp aan vluchtelingen en getroffenen, en spoorde aan het lijden van burgers, in het bijzonder kinderen en ouderen, niet te vergeten.
Naast deze politieke en humanitaire thema’s reflecteerde de paus ook op de missionaire opdracht van de Kerk. Evangelisatie, zo stelde hij, moet aansluiten bij het echte leven van mensen en mag niet vervallen in onbegrijpelijk of verouderd taalgebruik. Het Evangelie moet dus “vlees worden” in de geschiedenis: verbonden met de hoop, vragen en het lijden van mensen.
In zijn catechese over Dei Verbum herinnerde hij eraan dat de Schrift een plaats van ontmoeting met God is, maar dat zowel fundamentalistische als louter technische lezingen tekortschieten. Het Evangelie, zo besloot hij, “kan niet worden gereduceerd tot een louter filantropische of sociale boodschap. Het is de blijde verkondiging van het leven en het eeuwige leven dat God ons in Jezus heeft geschonken.”
